Help mee! Maak een account en maak WikiKids beter!

Koper (element)

Uit Wikikids
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

G

Chemisch element
NatCopper.jpg
Koper in natuurlijke vorm
Naam Koper / Cuprum
Latijn
Symbool Cu
Atoomnummer 29
Soort Overgangsmetaal
Kleur roze-oranje
Smeltpunt 1080 oC
Kookpunt 2.562 oC
Portaal Portal.svg Scheikunde

Koper is een chemisch element met het symbool Cu (van het Latijn: cuprum) en heeft atoomnummer 29 in het Periodiek systeem. Het is een zacht, kneedbaar metaal met een zeer hoge warmte en elektrische geleiding. Een 'vers' aan lucht blootgesteld oppervlak van puur koper heeft een roze-oranje kleur. Wordt het langer aan lucht blootgesteld, dan verkleurt het groen.

Koper wordt gebruikt als geleider van warmte en elektriciteit, als bouwmateriaal en als bestanddeel van verschillende metaal-legeringen; zoals sterling zilver dat wordt gebruikt in sieraden, kopernikkel dat wordt gebruikt om scheepsschroeven en munten te maken en brons, een legering van koper en tin voor bijvoorbeeld de bronzen medaile bij de Olympische spelen.

Herkomst

Koper is een van de weinige metalen die in de natuur kan voorkomen als een direct bruikbaar metaal. Daarom konden mensen het al zeer vroeg gebruiken in verschillende regio's zoals Irak, vanaf ca. 8000 voor Christus. Duizenden jaren later was het 't eerste metaal dat werd gesmolten uit erts, ca. 5000 voor Christus; het eerste metaal dat in een mal in een vorm wordt gegoten, ca. 4000 voor Christus; en het eerste metaal dat doelbewust werd gelegeerd met een ander metaal, bijvoorbeeld tin, om brons te maken, gebeurde ca. 3500 voor Christus.

In de Romeinse tijd werd koper voornamelijk op Cyprus gedolven, de oorsprong van de naam van het metaal, van aes сyprium (metaal van Cyprus), wat later werd verbasterd tot сuprum (Latijn). Hiervan is de naam koper afgeleid. Als je koper in een vlam houdt, kleurt deze groen.

Koper in ertsen of mineralen

Veel voorkomende verbindingen zijn koper-zouten, die vaak blauwe of groene kleuren geven aan mineralen als azuriet, malachiet en turkoois, en die op grote schaal en in het verleden als pigmenten (kleurstoffen) zijn gebruikt.

Legéringen met andere metalen

Brons wordt dus gemaakt door koper en tin tegelijkertijd met elkaar te smelten. Brons is harder dan koper en wat geler en later bruiner van kleur door oxidatie. Het wordt bijvoorbeeld gebruikt voor het gieten van kerkklokken. Ook worden beelden vaak in brons gegoten. Een andere legering is messing. Dit is een legering van koper en zink. Het wordt ook wel geel koper genoemd of latoen. Hier worden bijvoorbeeld trompetten van gemaakt. Deze muziekinstrumenten horen tot de koperblazers.

Om koperen en bronzen gebruiksvoorwerpen glanzend te krijgen en houden, moeten ze regelmatig gepoetst worden. Dat wordt meestal gedaan met Brasso.

Tegenwoordig gebruik

Koper dat in gebouwen wordt gebruikt, zoals voor dakbedekking, oxideert ('roest') om een ​​groene verkleuring (of patina) te krijgen. Koper wordt soms gebruikt in decoratieve kunst, zowel in zijn metaalvorm of als in verbindingen zoals pigmenten. Koperverbindingen worden gebruikt in middelen tegen bacteriën, schimmels en houtconserveringsmiddelen. Omdat koper goed electriciteit geleid, wordt het gebruikt in elektriciteitsleidingen. Ook voor waterleidingen wordt koper gebruikt.

Biologie

Koper is belangrijk voor alle levende organismen als sporenelement in de voeding. In weekdieren en schaaldieren, is koper een bestanddeel van de bloedkleurstof hemocyanine. Bij vis en andere gewervelde dieren zoals de mens, is dit de bloedkleurstof hemoglobine, waarbij ijzer het bestanddeel is. Bij mensen wordt koper voornamelijk aangetroffen in de lever, spieren en botten.  Het volwassen lichaam bevat tussen 1,4 en 2,1 mg koper per kilogram lichaamsgewicht.

Toepassingen

Plaats in periodiek systeem

Periodiek systeem
H He
Li Be B C N O F Ne
Na Mg Al Si P S Cl Ar
K Ca Sc Ti V Cr Mn Fe Co Ni Cu Zn Ga Ge As S e Br Kr
Rb Sr Y Zr Nb Mo Tc Ru Rh Pd Ag Cd In Sn Sb Te I Xe
Cs Ba * Hf Ta W Re Os Ir Pt Au Hg Tl Pb Bi Po At Rn
Fr Ra ** Rf Db Sg Bh Hs Mt Ds Rg Uub Uut Uuq Uup Uuh Uus Uuo
* La Ce Pr Nd Pm Sm Eu Gd Tb Dy Ho Er Tm Yb Lu
** Ac Th Pa U Np Pu Am Cm Bk Cf Es Fm Md No Lr
Afkomstig van Wikikids , de interactieve Nederlandstalige Internet-encyclopedie voor en door kinderen. "https://wikikids.nl/index.php?title=Koper_(element)&oldid=682051"