Dit artikel is bekroond met de Zilveren WikiKids Award 2017!

Antoni van Leeuwenhoek

Uit Wikikids
Ga naar: navigatie, zoeken
Antoni van Leeuwenhoek
De microscoop van van Leeuwenhoek
Een betere weergave van zijn microscoop
Het geboortehuis van van Leeuwenhoek

Antoni van Leeuwenhoek Philips (Delft, 24 oktober 1632 - Delft, 26 augustus 1723), was een Nederlandse bioloog en lakenhandelaar die de moderne microscoop heeft uitgevonden en tevens ook de zaadcel heeft ontdekt, met behulp van de moderne microscoop. Hij hield zich bezig met de microbiologie en de celbiologie.

Hij stierf op 26 augustus 1723 in zijn geboorteplaats; Delft. Hij werd 90 jaar.

Biografie

Van Leeuwenhoek werd geboren op 24 oktober 1632 te Delft. Zijn vader was toen Philips Antonyszoon en zijn moeder heette Margaretha Bel van den Berch. Slechts anderhalve week later werd hij gedoopt als "Thonis Philipszoon". Maar hij noemde zichzelf Leeuwenhoek omdat zijn huis toen vlakbij de Leeuwenpoort lag. Toen hij vijf was overleed zijn vader en toen hij vijftien was overleed zijn stiefvader. Hij ging altijd op school in Warmond. Later volgde hij een opleiding in Amsterdam voor kassier en boekhouder. Toen hij al jong was, was hij al breed geïnteresseerd in sterrenkunde, wiskunde, natuurkunde en scheikunde.

Geen wetenschapper

Heel veel mensen dachten dat Antoni van Leeuwenhoek een wetenschapper was, maar dat was hij niet. Hij was namelijk een lakenhandelaar. Hij had geen collega's met wie hij zijn ontdekkingen kon bespreken; hij had zelfs geen idee hoe hij zich moest bekend maken. Uiteindelijk schreef hij naar de Royal Society in Engeland. Na heel veel brieven vol nauwkeurige tekeningen van zijn ontdekkingen mocht hij lid worden van deze wetenschapsvereniging. Zijn tekeningen waren zo nauwkeurig en goed dat men tegenwoordig gemakkelijk kan herkennen wat hij toen zag. Bijvoorbeeld zag hij raderdieren. Nadat hij lid mocht worden was het het begin van zijn wereldwijde bekendheid. Uit zijn onderzoeken ontstond de nieuwe wetenschap microbiologie. Hiermee zijn behandelingen voor veel ziekten uitgevonden. Ook is hieruit een duidelijk beeld van de aard van het leven ontstaan.

Net zoals de meeste wetenschapper, was van Leeuwenhoek heel erg nieuwsgierig. Toen hij in 1680 naar Groot-Brittannië reisde, bestudeerde hij de witte kalkrotsen aan de zuidkust. Hij bestuurde ook lichamen van dode mensen, en ontdekte kristallen in de gewrichten van mensen die last hadden gehad van jicht; in die tijd een pijnlijke ziekte. Met zijn microscoop zag hij de ogen van insecten uit meerdere lenzen bestaan. Van Leeuwenhoek bestuurde ook een spin die hij door zijn huis zag lopen. Hij zei toen het volgende: "Toen ik hem met mijn microscoop bekeek, zag ik dat zijn lijf en poten behaard waren, zo dik als het borstelige haar op de rug van een varken.

Dood

Voor zijn dood schreef hij honderden brieven aan de Royal Society en andere wetenschappelijke instellingen over dingen die hij bijvoorbeeld heeft ontdekt. De laatste brieven die hij schreef ging over zijn ziekte. Hij leed aan een zeldzame ziekte en hij beschreef de ziekte. De ziekte die hij had is nu vernoemd naar zichzelf; de Zieke van Van Leeuwenhoek. Uiteindelijk stierf hij op 26 augustus 1723, op 30 augustus werd hij begraven in Delft. Hij werd 90 jaar.

Wetenschappelijk werk

Microscoop

De huidige microscoop (foto: Dolbunov)

Hoe ging hij te werk

Hij hield zorgvuldig de kleine, koperen microscoop voor zijn linkeroog. Zijn andere oog deed hij dicht, maar vervolgens zag hij allen wazige lichte en donkere vormen. Hij hield zijn adem in om het beeld stabiel te houden, terwijl hij met zijn andere hand op zoek ging naar de schroef om scherp te stellen. Hij begon er langzaam aan te draaien? Het beeld wiebelde en wankelde, totdat het ineens helder en scherp was. Hij staarde naar een nieuwe wereld, een wereld in een stukje modder onder zijn microscoop! tientallen identieke witachtige vormen lagen door elkaar, een soort korte buisjes, en ze bewogen. Een zwerm levende wezens, stuk voor stuk kleiner dan een speldenknopje! hij was de eerste persoon die hem zag. Wij noemen hem levensvormen 'micro-organismen'. Hij noemde ze 'animalcules'.

Hoe heeft hij de microscoop uitgevonden?

Antoni van Leeuwenhoek heeft de moderne microscoop uitgevonden door honderden sterke lenzen van glas te maken die je kan vergroten. Van Leeuwenhoek gebruikte dus die lenzen voor het bouwen van microscopen, maar een deel van zijn werkwijze hield hij geheim. De resultaten hiervan zijn dat van Leeuwenhoek een microscopische wereld observeerde die niemand nog had gezien, waaronder kleine levensvormen die uit één cel bestonden: de animalcules. Wij noem ze nu 'micro-organismen'.

Geheim

Uit documenten van vroeger heeft men een geheim van van Leeuwenhoek ontdekt. Van Leeuwenhoek gebruikte bij de uitvinding van de moderne microscoop een lens en een pincet. Het geheim van zijn microscoop was dat de lenzen werden geschuurd, zodat ze een perfecte bolling hadden.

Ontdekkingen

Antoni van Leeuwenhoek heeft veel dingen ontdekt, sommige beschouwen zijn ontdekkingen als de grootste ontdekkingen van de 17e eeuw. Hier onder staan de drie belangrijkste ontdekkingen van hem.

Mini-waterorganismen

Ergens in 1674 ging Antoni met zijn vrouw wandelen bij het Berkelse Meer in Rotterdam. Aldaar merkte van Leeuwenhoek dat het water niet zuiver was. Toen hij weer thuis was onderzocht hij het water met zijn microscoop. Daar ontdekte hij mini-beestjes waardoor het water niet zuiver was. Die noemde hij mini-waterorganismen.

Bacteriën

Ergens in 1676 ging Antoni van Leeuwenhoek peper onderzoeken, die liet hij drie weken lang in een bakje met water zitten. Na drie weken onderzocht hij het bakje met peper en water, hij zag kleine levende bewegende wezens. Die wezentjes noemde hij ‘Animalcules’, hij ontdekte ‘Animalcules’ in heel veel andere dingen. ‘Animalcules’ kennen wij tegenwoordig als bacteriën. Antoni van Leeuwenhoek is dus de eerste mens in de geschiedenis die Bacteriën heeft ontdekt.

Sperma

Antoni van Leeuwenhoek kreeg van een professor in Leiden een sperma-monster van een man die aan de ziekte gonorroe leed. Hij onderzocht in 1677 het sperma van die man. Maar na een paar uur was de sperma dood en was er niets te zien. Toen had hij een idee, hij ging in bed met zijn vrouw en onderzocht zijn eigen "sperma". Toen hij die onder de microscoop deed zag hij wilde zwemmende zaadcellen die heen en weer gingen. Hij verklaarde dat het eigenlijk een mini-mensje is die mensen tot leven brengt. Daarna onderzocht hij ook het sperma van dieren, zoals de hond. Die van de honden zien er ongeveer hetzelfde eruit. Die van de hond is ook een mini-wezen met een staart. Huidig worden de zaadcellen spermatozoön genoemd. Antoni van Leeuwenhoek heeft dit dus ook ontdekt.

Andere ontdekkingen

De bovenstaande drie waren de belangrijkste ontdekkingen van hem, maar hij heeft nog veel meer ontdekt die minder bekend zijn hier zijn er een paar:

Afschuwelijke werkwijze

Veel mensen vonden de werkwijze van van Leeuwenhoek afschuwelijk. Dit zijn maar een paar voorbeelden daarvan:

  • Van Leeuwenhoek maakte zijn tenen nooit schoon, want hij wilde de deeltjes die ertussen zaten onderzoeken.
  • Hij hield luizen en luizeneitjes op zijn benen en in zijn sokken zodat hij voldoende beestjes had om te bestuderen.
  • Hij plakte eitjes van vliegen onder de borsten van zijn vrouw om ze warm te houden tot ze uitkwamen. Daarna bestudeerde hij ze.

Citaten

Antoni van Leeuwenhoek heeft zelf veel citaten geschreven, enkele hiervan zijn:

Aanhalingsteken openen Mijn werk, dat ik al lang gedaan heb, werd niet nagestreefd om de lof te krijgen die ik nu geniet, maar vooral van een verlangen naar kennis, die ik opmerkelijk in me meer dan in de meeste andere mannen verblijft. En bijgevolg, als ik iets opvallend ontdekte heb, heb ik het gedacht mijn plicht om mijn ontdekking op papier te zetten, zodat alle ingenieuze mensen hiervan op de hoogte zouden kunnen worden gebracht.
— Uit een brief van Antonie van Leeuwenhoek
Aanhalingsteken sluiten
Aanhalingsteken openen De mens moet altijd met zijn gedachten bezig zijn als er iets moet worden bereikt.
— Antonie van Leeuwenhoek
Aanhalingsteken sluiten
Aanhalingsteken openen In 1657 ontdekte ik zeer kleine levende wezens in regenwater.
— Antonie van Leeuwenhoek
Aanhalingsteken sluiten

Maar Antoni van Leeuwenhoek heeft veel meer citaten (link voor de andere onderaan bij links) die hij voornamelijk in brieven schreef.

Vernoemd naar Antoni van Leeuwenhoek

Er zijn veel dingen naar Antoni van Leeuwenhoek vernoemd, hier is er een lijst van:

  • Antoni van Leeuwenhoekziekenhuis in Amsterdam
  • Leeuwenhoekmedaille, een wetenschapsprijs
  • Leeuwenhoek, een krater op de maan.

Straten

Hier is een lijst van straten naar hem vernoemd (willekeurig):

Wist je dat..

  • ..van Leeuwenhoek de vierde grootste Nederlander is volgens het programma De Grootste Nederlander in 2004
  • ..dat hij in 1937 op een postzegel was te zien.
  • ..dat hij rijk was voor de 17e eeuw, hij had namelijk 41 duizend euro (90.000 gulden)
  • ..dat hij één van zijn microscopen meenam naar Engeland om krijt van rotswanden te bestuderen.

Boeken

  • Suzanne B.: Het Antoni van Leeuwenhoek toen en nu: een eeuw visuele momenten toegelicht,
  • Rien B.: Antoni van Leeuwenhoek: de wereld in een korrel zands

Links

Spelletjes

Bronnen

  • Wikipedia NL
  • Verschillende boeken
  • Scholieren.nl
  • Algemene kennis (van school)
  • Brainyquote.com

Zie ook

Afkomstig van Wikikids , de interactieve Nederlandstalige Internet-encyclopedie voor en door kinderen. "https://wikikids.nl/index.php?title=Antoni_van_Leeuwenhoek&oldid=531905"