Fiets

Uit Wikikids
Naar navigatie springenNaar zoeken springen
Biker at bikeway 401 in Třebíč, Třebíč District.jpg

Een fiets of rijwiel is een voertuig voor een of meerdere personen dat door spierkracht wordt voortgedreven. Meestal bestaat een fiets uit twee wielen, een frame, een zadel, een stuur, een ketting en een trapas met pedalen.

Wanneer je met twee personen kan trappen noem je die fiets een tandem.

Het is verplicht om in het donker met je je licht aan te rijden. Ook moet je op de weg rechts rijden en anderen voorrang geven als dat volgens de verkeersregels moet.

Een elektrische fiets is het zelfde als een E-Bike, alleen is E-Bike het Engelse woord voor elektrische fiets.

Soorten

Je hebt allerlei verschillende soorten fietsen, bijvoorbeeld stadsfietsen, racefietsen, mountainbikes, sportfietsen, bakfietsen, elektrische fietsen, driewielers, tandems, enz.

Geschiedenis

Durkopp fiets ca. 1910.jpg

Er zijn in Nederland meer fietsen dan mensen. Nederland heeft 17 miljoen inwoners en 23 miljoen fietsen. De fiets is vervoersmiddel nummer 1. De Duitser Karl Drais wordt gezien als de uitvinder van de fiets. In 1816 maakte hij een loopfiets, ook wel velocipede en draisine genoemd. De allereerste fiets zag er zo uit: het had 2 houten wielen, met een hout frame, een zadel en een stuur.

Vervolgens ontstond de eerste fiets met trappers. De trappers zaten vast aan het voorwiel en 1 rondje rond trappen zorgde ervoor dat het wiel ook een rondje draaide.

Daarna werd de handrem uitgevonden, waarbij je het wiel liet stoppen met draaien door te knijpen in een hendel.

In 1870 ontstond het type fiets met hoog voorwiel: de hoge bi. Om ervoor te zorgen dat je sneller kon fietsen maakte ze het voorwiel met de jaren groter. Als je 1 keer rond trapt gaat het wiel ook 1 keer rond. Door het wiel groter te maken kon men dus harder vooruitkomen. Uiteindelijk kon je door 1 keer te trappen 4 meter vooruitkomen. Het was niet fijn, want het voorwiel zwabbert, het frame is enorm zwaar en je kan je voeten niet op de grond zetten. Het was dus zelfs erg gevaarlijk.

Het loodzware frame werd vervangen door holle stalen buizen, deze waren makkelijk te bewerken.

De banden werden gemaakt van schapendarmen, maar ook dit werd verbeterd door de komst van de rubberen banden.

De komst van de ketting was de technische oplossing, waardoor de fiets laag kon zijn en ook hard vooruit kon gaan met weinig kracht. De fiets kreeg zijn naam te danken aan de veiligheid: safety.

Betekenis van het woord fiets

Er is veel discussie over waar de naam fiets vandaan kwam. Twee professoren van de Universiteit Gent denken nu de echte te weten wat het is. Het woord zou verwijzen naar het Duitse ‘ersatzpaard’, ofwel vervangingspaard.

Dynamo

Dynamo-Cantihalter.jpg

Een dynamo is een extra uitvinding op een fiets waarmee de (voor)verlichting kan gaan branden. De energie wordt opgewekt met behulp van een magnetisch krachtveld. Het loopwiel wordt in een rotatiebeweging gezet zodra de fietser het wiel laat draaien. Deze beweging wordt omgezet in energie doordat de noord- en zuidpool van de magneet langs elkaar beginnen te draaien. De loskomende energie wordt vervolgens opgevangen door de spoel, die de energie opvangt.

Kettingaandrijving

Roller Chain Render (with numbers).png

Zoals eerdergenoemd is de uitvinding van de fietsketting een oplossing voor veel problemen bij het gebruik van de fiets.

De ketting zelf bestaat uit scharnierende delen die verbonden zijn door pennen. Deze pennen vallen in de inkepingen van het blad en brengen de kracht over.

Er zijn verschillende soorten kettingen:

-       Penkettingen: de goedkoopste en eenvoudigste kettingen: de schalmen roteren rond de bus;

-       Buskettingen: de schalmen zitten op de bus geperst, maar roteren t.o.v. een pen. Nadeel is dat de pen telkens op dezelfde plaats belast wordt.

-       Rollenkettingen: identiek aan de busketting, maar rond de pen is een rol aangebracht, die vrij kan roteren, en ervoor zorgt dat de belasting gelijkmatig op de rol wordt verdeeld.

Voordelen van een fiets

- Fietsen maken minder geluid dan auto's

- Fietsen zorgt voor minder file's en minder aanleg van nieuwe wegen

- Meer fietsen betekent minder broeikasgassen.

Fietsen maakt je gelukkiger

Het is in onderzoeken bewezen, dat fietsen op veel verschillende manier goed is voor je gezondheid:

- Door dagelijkse beweging kan men 3 tot 14 maanden langer leven.

- Door inademen van vervuilde lucht kan 1 tot 40 dagen minder lang leven.

- Door grotere kans op verkeersongevallen kan men 5 tot 9 dagen minder lang leven.

- Regelmatig fietsen verhoogt de fitheid en is vergelijkbaar met 1 tot 2 keer per week fitnessen.

Ook roept fietsen goede positieve gevoelens op bij kinderen. Fietsen maakt je blijer. Het geeft je een vrij gevoel.


Afkomstig van Wikikids , de interactieve Nederlandstalige Internet-encyclopedie voor en door kinderen. "https://wikikids.nl/index.php?title=Fiets&oldid=581024"