Licht

Uit Wikikids
Ga naar: navigatie, zoeken
Stap6.gifDit artikel is (gedeeltelijk) geschreven door Pabo-studenten van Hogeschool Utrecht en blijft in ieder geval staan tot de beoordeling is gegeven in februari 2018.Nuvola apps kwrite.png
Merge-arrow.svg Iemand vindt dat de inhoud van dit artikel ingevoegd zou moeten worden in Werking van licht. Als de tekst wordt ingevoegd, wordt dit artikel een doorverwijzing.

Wat is licht?

Licht bestaat uit allemaal lichtstralen. Die stralen gaan heel snel door de ruimte en de lucht. Ze leggen in één seconde wel 300 duizend kilometer af. Licht gaat veel sneller dan geluid. Bij onweer merk je dit verschil. Vaak zie je eerst de bliksemflits en dan pas hoor je de donder.

Als licht niet door een voorwerp kan bewegen, kunnen er twee dingen gebeuren. Voorwerpen met een lichte kleur, zoals wit laken, weerkaatsen veel licht. Gladde en platte oppervlakten zoals een spiegel daar weerkaatst het licht het meest. Als licht op een spiegel of een metalen autodak valt, dan kaatsen de stralen in één richting terug als een stuiterbal. Wist je dat maanlicht helemaal niet bestaat! Alleen sterren en de zon geven licht. De maan geeft licht door een weerkaatsing van het licht van de zon. Dus als je de maan ziet schijnen is het eigenlijk het zonlicht dat tegen de maan weerkaatst.

Voorwerpen met een donkere kleur nemen juist veel licht op en absorberen het licht. Neemt een voorwerp licht op, dan wordt het warm. Bijvoorbeeld een glijbaan die lang in de felle zon staat, wordt heel heet. Ga je voor de zon of lamp staan, dan zie je een schaduw. Want licht kan niet door iemand heen schijnen.

Licht kan ook breken. Heb je weleens gezien dat een rietje er gebroken uitziet in een glas water of dat een zwembad ondieper lijkt? Dat is een gevolg van breking. Breking is de manier waardoor licht in verschillende soorten materialen schijnt. Die verschillende soorten materialen noem je mediums. Licht kan door deze verschillende mediums, verschillende snelheden hebben. Zo beweegt licht sneller door de lucht dan door water. Het licht vertraagt dan met ongeveer 25 procent en de lichtstralen kunnen van richting veranderen. Als het licht vanuit de lucht in een glas water terecht komt, dan breekt het. Hoe sterk het licht verandert is afhankelijk van het medium.

De zon

De zon is een ster die veel dichterbij de aarde staat dan andere sterren. Daarom lijkt de zon ook veel groter.

Zonlicht ontstaat in het midden van de zon. Door de grote warmte in de kern verbrandt waterstof. Daar komen warmte en straling bij vrij. Die straling is net zoiets als licht, maar dan veel sterker. De straling gaat vanuit de kern van de zon naar buiten. Dit gebeurt niet in een rechte lijn. De straling botst tegen de gassen waterstof en helium aan als een soort botsauto wil hij zoveel mogelijk proberen te raken. Doordat er veel botsingen zijn, is de straling daardoor ook langer onderweg. Op weg naar buiten verandert de straling in zonlicht dat naar de aarde gaat. Zonlicht is veel minder sterk dan straling. Maar goed ook anders zou de straling alles op aarde verbranden.

Bij het aankomen op de aarde, bestaat ongeveer de helft van het zonlicht uit zichtbaar licht. De andere helft bestaat uit twee dingen: voor een groot deel uit infrarode warmte en voor een klein deel uit ultraviolet licht.

Als het zonlicht bij de aarde aankomt, wordt een deel ervan terug gekaatst door de atmosfeer om de aarde, terug de ruimte in. Een ander deel gaat wel door de atmosfeer heen en bereikt de grond (tussen de atmosfeer en de grond in kunnen wolken ook nog een deel van het licht en de warmte tegen houden). De grond, maar ook de oceanen en de lucht worden verwarmd door het zonlicht. Ook als het ’s nachts donker wordt, hebben we nog iets aan het zonlicht dat overdag geschenen heeft: de warmte die de grond op heeft genomen wordt voor een deel weer afgegeven aan de lucht.

Zonlicht, deel valt op de grond van de aarde en deel wordt door de wolken tegen gehouden

Behalve heel veel licht, zendt de zon ook elektrisch geladen deeltjes uit. Deze deeltjes hebben stroom bij zich. Ze bewegen met hoge snelheid in alle richtingen weg van de zon. Dit noemen we de zonnewind. De aarde is een grote magneet die stroom aantrekt. De magneet van de aarde trekt de zonnewind aan. Hierdoor ontstaat het prachtige poollicht. Het sterkst gebeurt dit bij de noordpool en de zuidpool. De kleurige lichten bewegen sierlijk aan de hemel. Het is het mooiste vuurwerk dat je ooit kunt zien. het heet bij de Noordpool het ‘Noorderlicht’ en bij de Zuidpool het ‘Zuiderlicht’.

Gevolgen van zonlicht voor de mens

De zon geeft ons licht en warmte. Zonder zon zouden we niet kunnen leven. Maar het heeft nog meer effect op mensen.

Zo is al lang bekend dat zonlicht ons helpt een duidelijk dag en nacht ritme te hebben. Het zonlicht deel dat uit ultraviolet licht bestaat helpt onze huid vitamine D aan te maken: dat is belangrijk voor gezonde botten en tanden. Het is dus goed om elke dag buiten te komen en genoeg ultraviolet licht te 'krijgen'. Ultraviolet licht kan je huid ook laten verkleuren of verbranden, bij te veel en vaak op je huid schijnen zelfs huidkanker veroorzaken of de huid sneller laten verouderen.

Maar zonlicht, of zelfs al daglicht (bijv. bij wolken voor de zon) heeft nog meer gevolgen voor mensen: het is goed voor je ogen, je slaapt er beter door, het kan hoofdpijn af laten nemen. Je kan er beter door nadenken en werken/leren. En het zorgt ervoor dat je minder last hebt van 'herfst/winterdepressies', waar veel mensen in het najaar last van krijgen. Daglicht kan ook vervelende gevolgen hebben, het kan ook gezondheidsproblemen als migraine (ernstige hoofdpijnen) of epilepsie starten of oproepen. En de verschillen in korter of langer daglicht per dag ook gevolgen kan hebben: voor bijvoorbeeld de lengte van baby's (in de lente worden langere baby's geboren dan in de herfst).

Regenboog

Vaak zien we licht als wit of geel. Maar eigenlijk bestaat licht uit veel meer kleuren. Die kun je zien als het regent en de zon schijnt. Het zonlicht schijnt door de regendruppels, er ontstaat een regenboog. Wit licht is geen kleur, maar het zijn alle kleuren van de regenboog bij elkaar.

Witte wolken en blauwe lucht

Maar hoe komt het nu dat wolken wit zijn en de lucht blauw? In de lucht zitten allerlei kleine stofdeeltjes kleiner dan 1 mm, ongeveer 0,001 mm dat is 1000 keer kleiner dan 1 millimeter! Blauw licht wordt verstrooid door die kleine stofdeeltjes, hierdoor zie je de hemel blauw. Maar waarom zijn de wolken dan wit? Dat komt doordat in de wolken enorm veel waterdamp is, waterdamp bestaat uit kleine waterdruppeltjes die wel vele malen groter zijn dan 0.001 mm. Hierdoor worden alle kleuren licht gelijkmatig verstrooid en hierdoor zie je het witte licht. Dus hierom zijn wolken wit.

Lichtsnelheid

Licht gaat met een snelheid van wel 300.000.000 meter per seconde. Met deze snelheid beweegt licht: over de Atlantische Oceaan in 0,7 seconde; zeven keer rond de wereld in minder dan een seconde; van de aarde naar de maan in iets meer dan 1 seconde; van de zon naar de aarde in 8 minuten. Licht bestaat uit kleine deeltjes die in een golf bewegen, lichtdeeltjes worden ook wel fotonen genoemd. Fotonen zijn dus lichtdeeltjes, deze fotonen bestaan uit energie en hebben geen gewicht. Als je ze wil wegen dan geeft de weegschaal 0 aan. Ze hebben geen massa. Hierdoor kunnen ze ook zo snel bewegen omdat ze niet worden tegengehouden.

Lichtsterkte

Hoe sterk licht is, wordt wel gemeten in hoeveel 'lux' het is. Eén lux is evenveel licht als de lichtsterkte van 1 kaars of 1 zaklamp, die vanaf 1 meter afstand schijnt op een plat vlak. Dat lijkt best veel, maar is het niet: als de zon opkomt of ondergaat is het licht buiten ongeveer 400 lux. Daglicht (zonder dat je de zon ziet) is minstens 10.000 tot wel 25.000 lux. En als je in de volle zon staat kan er wel 32.000 tot zelfs 100.000 lux gemeten worden.

Zuinig met licht

Niet al het kunstlicht is nodig. Vaak blijven lampen aan staan terwijl mensen slapen, niet thuis zijn of als niemand er gebruik van maakt. Denk aan lantaarnpalen langs verlaten wegen en gebouwen die ’s nachts worden verlicht voor de sier. Hierdoor wordt veel elektriciteit verspild. Teveel kunstlicht is bovendien slecht voor de natuur. Planten groeien te snel of juist niet snel genoeg. Dieren raken ervan in de war. Hanen gaan bij teveel kunstlicht soms al ’s nachts kraaien. Vogels trekken te vroeg of te laat naar het zuiden. Is er zoveel licht dat het slecht is voor de natuur, dan noemen we dat lichtvervuiling.

Sinds de jaren ’70 uit de vorige eeuw zetten we de klok een uur vooruit in het voorjaar en een uur achteruit in het najaar, zomer- en wintertijd. Hierdoor hebben mensen in de zomer en de winter zo lang mogelijk daglicht. Ze zetten dan minder lang lampen aan, dit bespaart een hoop elektriciteit. Je kunt ook elektriciteit besparen door lampen niet onnodig aan te laten, zuinigere lampen te gebruiken of lampen die pas aangaan als iemand langsloopt.

Sinds 2006 wordt jaarlijks de actie Earth hour georganiseerd. Over de hele wereld gaan in huizen en bedrijven dan een uur lang de lichten uit. Er worden allerlei dingen zonder lampen georganiseerd. Zoals etentjes bij kaarslicht en voetbalwedstrijden met lichtgevende ballen. Hierdoor wordt elektriciteit bespaard en is er minder lichtvervuiling.

Bronnen

- van Hoof, K. (2008) Kleur. Groningen: Noordhoff uitgevers - van Dijk, H. (2015) De zon. Groningen: Noordhoff uitgevers - Schaeffer, S. (2015) Lampen. Groningen: Noordhoff uitgevers - Spilsbury, L. (2015) Basisboek science licht en geluid. Etten-Leur: Ars Scribendi uitgeverij - Goldsmith, M. (2007) Licht en geluid. Haarlem: Gottmer - Stewart, M. (2010) Waarom zien wij een regenboog? Etten-Leur: Ars Scribendi uitgeverij - ter Horst, M. (2011) Licht. Groningen: Noordhoff uitgevers - Grimm, A. en de Lombaert, A. (2008) Wetenschap en techniek. Bath: Parragon - Kersbergen, C., & Haarhuis, A. (2016). Natuuronderwijs inzichtelijk. Een basis voor de vakinhoud van natuur, wetenschap en techniek. Bussum: Uitgeverij Coutinho. - www.wikipedia.nl. (2017). Zonlicht. Opgehaald van https://nl.wikipedia.org/wiki/Zonlicht - www.wikipedia.nl. (2017). Ultraviolet. Opgehaald van https://nl.wikipedia.org/wiki/Ultraviolet - www.wikipedia.org. (2017). Sunlight. Opgehaald van https://nl.wikipedia.org/wiki/Lux_(eenheid)

Videolink

Afkomstig van Wikikids , de interactieve Nederlandstalige Internet-encyclopedie voor en door kinderen. "https://wikikids.nl/index.php?title=Licht&oldid=495833"