Driekoningenavond (toneelstuk)
| Driekoningenavond | |
_(14597790730).jpg)
| |
| Informatie | |
| Alternatieve titel | Twelfth Night, or What You Will |
| Schrijver | William Shakespeare |
| Taal (origineel) | Engels |
| Land |  Engeland
|
| Genre | Komedie |
| Eerste opvoering | 1601-1602 |
| Akte(s) | 5 |
Portaal  Theater
| |
Driekoningenavond (Engels: Twelfth Night) is een toneelstuk van de Engelse toneelschrijver William Shakespeare. Het is een romantische komedie. Hij schreef het stuk waarschijnlijk tussen 1601 en 1602. De eerste opvoering vond plaats in 1602. Driekoningenavond werd voor het eerste gepubliceerd in 1623 in het First Folio. Dat was de eerste verzameling van Shakespeares werken na zijn dood.
De komedie gaat over de tweeling Viola en Sebastian. De twee lijden een schipbreuk voor de kust van Illyrië, waardoor zij gescheiden van elkaar zijn. Met de hulp van de kapitein besluit Viola zich te vermommen als een man (met de naam "Cesario"). In die vermomming treedt zij in dienst van de graaf Orsino. Viola wordt verliefd op Orsino, maar Orsino is verliefd op de gravin Olivia. Nadat Viola de gravin ontmoet, wordt de gravin verliefd op haar. Olivia denkt namelijk Viola een man is door haar vermomming.
Het toneelstuk staat bekend om haar vermommingen en is verschillende keren verfilmd. Ook vormde Driekoningenavond de inspiratie voor verschillende andere werken, waaronder de film She's the Man uit 2006.
Personages
In het toneelstuk komen de volgende personages voor:
Samenvatting
Hieronder staat de samenvatting van een verhaal. Soms is het niet leuk als je al weet hoe het verhaal afloopt! |
_12000px.jpg)
Viola komt na een schipbreuk aan in Illyrië met de hulp van een kapitein. Haar tweelingbroer, Sebastian, is vermist en zij denkt dat hij verdronken is. Viola besluit daarom in dienst te treden bij de graaf Orsino. Om een baan te krijgen moet zij zich als man verkleden, omdat vrouwen vrijwel nooit een baan krijgen. De kapitein besluit haar te helpen. Viola trekt de kleding van haar broer aan en doet zich voor als een man (Cesario). Eenmaal bij Orsino aangekomen wordt zij verliefd op hem. Orsino is echter verliefd op de rijke gravin Olivia. Olivia heeft echter ieder huwelijksverzoek de afgelopen zeven jaar afgewezen. Orsino stuurt daarom "Cesario" (alias Viola) naar Olivia om zijn interesse in haar duidelijk te maken. Olivia wil eerst niets horen, maar wordt uiteindelijk verliefd op "Cesario" (alias Viola). Daardoor ontstaat een liefdesdriehoek.
Malvolio, een bediende van Olivia, gelooft dat de gravin verliefd is op hem. Hij vindt namelijk een handgeschreven brief waarin iemand haar liefde aan hem verklaard. Malvolio gaat ervanuit dat Olivia de brief geschreven heeft. De brief is echter daar gepland door Toby en Andrew, die een grap uit willen halen met Malvolio. Ook Fabian, Maria en Feste helpen hen om Malvolio voor de gek te houden. Malvolio is namelijk erg streng en houdt niet van gezellgheid. Dat idee is bedacht door Maria. Zij besluit een brief te schrijven in handschrift van Olivia. Als Malvolio de brief leest, erkent hij zijn eigen liefde voor Olivia. Hij volgt de instructies uit de brief om indruk op Olivia te maken. Olivia denkt echter dat hij gek geworden is. Hij wordt daarom opgesloten in een donkere kamer, terwijl Feste (verkleed als priester en zichzelf) Malvolio steeds belachelijk maakt.
_-_Scene_from_%27Twelfth_Night%27_(%27Malvolio_and_the_Countess%27)_-_N00423_-_National_Gallery.jpg)
Ondertussen komt Sebastian aan land. Hij werd gered door Antonio die ruzie heeft met Orsino. Antonio loopt gevaar in Illyrië, maar besluit zijn vriend toch te helpen. Ondertussen zetten Toby en Fabian Andrew aan om "Cesario" uit te dagen voor een duel. Zij verwarren Sebastian echter met "Cesario", omdat Sebastian erg op zijn zus lijkt. De mannen arresteren Antonio, maar Sebastian vecht terug. Hij verslaat Andrew. Het gevecht wordt onderbroken door Olivia. Zij denkt ook dat Sebastian "Cesario" is en wil met hem trouwen. Sebastian gaat akkoord en de twee gaan meteen naar de kerk.
Uiteindelijk wordt alle verwarring opgelost als de personages samenkomen. Zowel Orsino als Olivia zien dat "Cesario" eigenlijk twee personen is: Viola en Sebastian. Daarbij wordt ook duidelijk Viola al die tijd een vrouw in vermomming was. Broer en zus worden herenigd en Orsino besluit om te trouwen met Viola. Ook wordt Antonio vrijgelaten. Malvolio ontdekt dat Maria de brief had geschreven. Het stuk eindigt met een groot feest.
Achtergrondinformatie
Titelverklaring
.jpg)
In het Nederlands wordt het toneelstuk vertaald als Driekoningenavond, maar in het Engels staat stuk bekend als Twelfth Night (twaalfde avond/nacht). Beide titels verwijzen naar dezelfde datum: de avond voor Driekoningen (dus de avond van 5 januari). Die avond was traditioneel de laatste avond van het kerstfeest. Het kerstfeest duurde destijds dus twaalf dagen, waardoor de avond van 5 januari de twaalfde avond van het kerstfeest was. Driekoningenavond was in die tijd de avond van feestvreugde en het breken met sociale normen. Dat sluit ook aan bij het verhaal van het toneelstuk.
In de Engelse renaissance werd het als "hip" gezien om een ondertitel aan een toneelstuk toe te voegen. De ondertitel van dit toneelstuk is "What You Will", wat vrij vertaald betekent "Wat je wilt (doen)". Die ondertitel sluit ook aan bij de feestvreugde en het verhaal. Het breken van sociale normen betekende een grote mate van vrijheid. Mensen waren vrij om te drinken, te feesten of zich niet naar behoren te gedragen. Overigens is Driekoningenavond het enige toneelstuk van Shakespeare dat met zo'n ondertitel gepubliceerd werd.
Tekst en opvoering
Shakespeare schreef Driekoningenavond vermoedelijk in 1601 of 1602. Toch is het ook mogelijk dat het toneelstuk al in 1600 geschreven is. De vroegste datum waarop het toneelstuk opgevoerd werd, was 2 februari 1602. Dat is de eerste datum waarvan er bewijs bestaat. Het is natuurlijk mogelijk dat het toneelstuk al eerder in première ging. Er bestaat een discussie of Driekoningenavond niet al op 6 januari 1601 werd opgevoerd voor koningin Elizabeth I. Tijdens Shakespeares leven werd het toneelstuk niet gepubliceerd. De eerste publicatie vond plaats in 1623 als onderdeel van het First Folio. Dat was het eerste verzamelde werk met de meeste van Shakespeares toneelstukken.
In Shakespeares tijd mochten alleen mannen toneelspelen. Vrouwelijke personages werden dan ook door (jonge) mannen gespeeld. Vaak waren dat jongens of jonge mannen die nog niet de baard in de keel hadden of juist hogere stem hadden. De rol van Viola werd dus ook door een man gespeeld. Viola verkleed zich in het verhaal zelf als man (Cesario). Op het Shakespeariaanse toneel was "Cesario" dus een mannelijke acteur die een vrouwelijk personage speelt dat zich als man verkleedde. De commentaren op gender hadden dus een dubbele connotatie. In moderne versies worden de vrouwelijke rollen wel door vrouwelijke actrices gespeeld. Die dubbele connotaties verdwenen daardoor.
Plaats en tijd
Het is onduidelijk wanneer het toneelstuk precies plaatsvindt. Wel maakt de tekst duidelijk dat de setting van het toneelstuk de regio Illyrië is. Illyrië is een streek op de Balkan aan de Adriatische Zee. Het bestaat uit het huidige Slovenië, Kroatië, Bosnië en Herzegovina, Montenegro en Albanië. Aan de kusten van Illyrië waren veel havens die met de republiek Venetië handelden. Ook had de republiek Venetië daar veel invloed en grondgebieden.
Soms wordt gedacht dat de setting van het toneelstuk de republiek Ragusa (oftewel het huidige Dubrovnik) is. De republiek Ragusa was tussen 1358 en 1808 een onafhankelijke stadstaat en belangrijke handelsstad. Naast Kroatisch praatte men in Ragusa Italiaans. Ragusa is ook letterlijk de Italiaanse naam voor de stad Dubrovnik. De personages in het toneelstuk hebben bijna allemaal een Italiaanse naam. De uitzondering hierop zijn de komische personages Andrew en Toby die juist een Engelse naam hebben.
Thema's
In het toneelstuk spelen de volgende thema's een rol:
- Liefde als reden voor lijden: in het toneelstuk kan liefde pijn veroorzaken. Liefde wordt voorgesteld als een vloek. Zo vergelijkt Olivia liefde met de pest en Orsino met gemene honden. Liefde zal namelijk niet altijd beantwoord worden. Terwijl sommige mensen liefde vinden, zullen andere juist nooit liefde vinden. Sebastian, Viola, Olivia en Orsino vinden liefde aan het einde van het toneelstuk, terwijl Antonio en Malvolio alleen blijven.
- Gender: Shakespeare speelt met genderrollen in het toneelstuk. Viola vermomt zich als man (Cesario), waardoor Olivia verliefd op hem wordt. Viola uit haar liefde voor Olivia in de gedaante van een man, wat haar tot verwarring zorgt. Ook Orsino is verwart, omdat hij vaak opmerkingen maakt over de schoonheid van Cesario. Orsino blijkt ook weinig problemen te hebben met de masculiene eigenschappen van de vermomde Viola. Ook Antonio is verliefd op Sebastian en flirt met hem. Al dat geflirt stelt vragen over genderrollen, omdat het tegen de genderrollen van die tijd ingaat.
- Ambitie: Malvolio is een erg ambitieus personage. Hij wil een relatie met Olivia. Niet alleen is Malvolio erg onaantrekkelijk, maar hij is ook niet van adel. In Shakespeares tijd trouwden edele vrouwen meestal niet met mannen uit een lagere stand. Aan de andere kant weet Maria om haar positie in de maatschappij te verhogen door de edele Toby te trouwen.
Adaptaties
Het toneelstuk is drie keer verfilmd. De bekendste filmversie is Twelfth Night, Or What You Will uit 1996, waarin Viola wordt gespeeld door Helena Bonham Carter. Daarnaast zijn er verschillende films gebaseerd op het toneelstuk. In 1985 kwam de film Just One of the Guys uit dat plaatsvindt op een middelbare school. In de Disney Channel-film Motorcrossed uit 2001 doet Andrea Carson zich voor als haar tweelingbroer om te kunnen motorcrossen. Ook is She's the Man uit 2006 een bewerking op Driekoningenavond. Daarnaast komen er veel verwijzingen naar het toneelstuk voor in Shakespeare in Love uit 1998.
Daarnaast had het toneelstuk invloed op enkele musicals zoals Your Own Thing en Play On!. Ook verschillende schrijvers zijn beïnvloed door het toneelstuk. Zo herhaalt Eleanor in De geesten van Hill House van Shirley Jackson steeds de zin "journeys end in lovers meeting".