Vergissing van Troelstra: verschil tussen versies
Regel 10: | Regel 10: | ||
===Situatie in Nederland=== |
===Situatie in Nederland=== |
||
[[Bestand:Potato_revolt_police_Aardappeloproer_politie_1917.jpg|right|300px|thumb|De Aardappeloproer]] |
[[Bestand:Potato_revolt_police_Aardappeloproer_politie_1917.jpg|right|300px|thumb|De Aardappeloproer]] |
||
− | In de jaren vóór Troelstra's vergissing vond de [[Eerste Wereldoorlog]] plaats. Nederlands bleef neutraal in deze oorlog, maar toch merkte het land de gevolgen ervan. Door de oorlog ontstonden namelijk economische problemen, aangezien een handelen een stuk moeilijker ging. Ook ontstonden er voedseltekorten. Door deze [[schaarste]] probeerde de Nederlandse regering [[ |
+ | In de jaren vóór Troelstra's vergissing vond de [[Eerste Wereldoorlog]] plaats. Nederlands bleef neutraal in deze oorlog, maar toch merkte het land de gevolgen ervan. Door de oorlog ontstonden namelijk economische problemen, aangezien een handelen een stuk moeilijker ging. Ook ontstonden er voedseltekorten. Door deze [[schaarste]] probeerde de Nederlandse regering [[rantsoen|rantsoenen]] aan te leggen en kwamen er [[bonkaart]]en. Desondanks bleven de prijzen van voedsel enorm stijgen. Vooral armere Nederlanders leden hierdoor veel honger. In 1917 kwam een deel van de bevolking van Amsterdam zelfs opstand tijdens de [[Aardappeloproer (1917)|Aardappeloproer]]. Het leger greep toen hard in om deze opstand de kop in te drukken. |
Ondertussen ontstond ook een internationale economische crisis. De handelspartners van Nederland hadden bijna allemaal een economische terugval. Hierdoor ontstond een grote [[werkloosheid]]. Alsof dit allemaal niet erg genoeg was, was er ook een [[pandemie]] aan de gang. Aan het einde van de oorlog begon namelijk een massale uitbraak van de [[Spaanse griep]]. Door deze besmettelijke ziekte stierven nog eens een hoop mensen. |
Ondertussen ontstond ook een internationale economische crisis. De handelspartners van Nederland hadden bijna allemaal een economische terugval. Hierdoor ontstond een grote [[werkloosheid]]. Alsof dit allemaal niet erg genoeg was, was er ook een [[pandemie]] aan de gang. Aan het einde van de oorlog begon namelijk een massale uitbraak van de [[Spaanse griep]]. Door deze besmettelijke ziekte stierven nog eens een hoop mensen. |
||
− | Het verschil tussen arm en rijk werd hierdoor alleen maar groter. Terwijl de armen amper konden rondkomen, behaalden de rijken juist grote winsten. Dit leidde tot een hoop woede onder de armeren. |
+ | Het verschil tussen arm en rijk werd hierdoor alleen maar groter. Terwijl de armen amper konden rondkomen, behaalden de rijken juist grote winsten. Dit leidde tot een hoop woede onder de armeren. |
===Situatie in Europa=== |
===Situatie in Europa=== |
Versie van 30 jul 2023 16:00
![]() |
Werk in uitvoering! Aan dit artikel wordt de komende uren of dagen nog gewerkt. Belangrijk: Laat dit sjabloon niet langer staan dan nodig is, anders ontmoedig je anderen om het artikel te verbeteren. De maximale houdbaarheid van dit sjabloon is twee weken na de laatste bewerking aan het artikel. Kijk in de geschiedenis of je het artikel kunt bewerken zonder een bewerkingsconflict te veroorzaken. |
![]() |
Dit artikel is nog niet af. |
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8b/Pieter_Jelles_Troelstra.jpg/300px-Pieter_Jelles_Troelstra.jpg)
De vergissing van Troelstra was een mislukte poging om in Nederland een socialistische revolutie uit te roepen. Pieter Jelles Troelstra was de partijleider van de Sociaal-Democratische Arbeiderspartij (SDAP). Troelstra was geïnspireerd door de Oktoberrevolutie in Rusland. Hij wilde zelf in Nederland een revolutie ontketenen, waarbij het kapitalisme omvergeworpen werd. Troelstra wist alleen niet de steun van het volk te krijgen, waardoor zijn revolutie nooit gebeurde.
De enigen die Troelstra steunen waren communisten, anarchisten en revolutionaire socialisten. Veel sociaaldemocraten steunden Troelstra niet. Zij wilde het socialisme bereiken door middel van democratische hervormingen en verkiezingen. Oorspronkelijk werd gedacht dat het volk Troelstra's revolutie niet zag zitten. Tegenwoordig is duidelijk dat ook Troelstra's eigen twijfelen een rol speelde. De onrustigheden vonden plaats tussen 9 en 14 november 1918. Dit wordt ook wel de Roode Week genoemd. Door gebrek aan steun en organisatie verdwenen de onrustigheden weer.
Desondanks had de vergissing van Troelstra grote gevolgen. De SDAP was een van de grootste partijen van Nederland, maar werd tot 1939 buiten de regering gehouden. De andere partijen hadden namelijk geen vertrouwen in de SDAP. De gebeurtenis is daardoor ook een vergissing, aangezien de SDAP ook haar mogelijkheid op regeringsdeelname aan zich voorbij zag gaan.
Voorgeschiedenis
Situatie in Nederland
In de jaren vóór Troelstra's vergissing vond de Eerste Wereldoorlog plaats. Nederlands bleef neutraal in deze oorlog, maar toch merkte het land de gevolgen ervan. Door de oorlog ontstonden namelijk economische problemen, aangezien een handelen een stuk moeilijker ging. Ook ontstonden er voedseltekorten. Door deze schaarste probeerde de Nederlandse regering rantsoenen aan te leggen en kwamen er bonkaarten. Desondanks bleven de prijzen van voedsel enorm stijgen. Vooral armere Nederlanders leden hierdoor veel honger. In 1917 kwam een deel van de bevolking van Amsterdam zelfs opstand tijdens de Aardappeloproer. Het leger greep toen hard in om deze opstand de kop in te drukken.
Ondertussen ontstond ook een internationale economische crisis. De handelspartners van Nederland hadden bijna allemaal een economische terugval. Hierdoor ontstond een grote werkloosheid. Alsof dit allemaal niet erg genoeg was, was er ook een pandemie aan de gang. Aan het einde van de oorlog begon namelijk een massale uitbraak van de Spaanse griep. Door deze besmettelijke ziekte stierven nog eens een hoop mensen.
Het verschil tussen arm en rijk werd hierdoor alleen maar groter. Terwijl de armen amper konden rondkomen, behaalden de rijken juist grote winsten. Dit leidde tot een hoop woede onder de armeren.
Situatie in Europa
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8b/Bundesarchiv_Bild_183-B0527-0001-810%2C_Berlin%2C_Brandenburger_Tor%2C_Novemberrevolution.jpg/300px-Bundesarchiv_Bild_183-B0527-0001-810%2C_Berlin%2C_Brandenburger_Tor%2C_Novemberrevolution.jpg)
In de tussentijd was het ook erg onrustig in Europa. In 1917 brak de Oktoberrevolutie onder Vladimir Lenin in Rusland uit. Hierbij werd de monarchie afgeschaft en kwamen de bolsjewieken (communisten) aan de macht. Tijdens de vergissing van Troelstra was de Russische Burgeroorlog nog aan de gang. Desondanks zagen veel socialisten, communisten en anarchisten het moment voor hun revolutie. De Russische Revolutie zo in de jaren hierna overslaan naar andere plaatsen in Europa. Hier zouden protesten, demonstraties en zelfs (mislukte) pogingen tot revolutie plaatsvinden.
De Eerste Wereldoorlog was officieel nog bezig, maar tegen augustus 1918 was duidelijk dat Duitsland zou verliezen. In Duitsland waren ongeveer dezelfde problemen als in Nederland. Ook hier waren er voedseltekorten en grote economische problemen. Hierdoor brak daar de Novemberrevolutie uit. Tijdens deze revolutie kwamen de bevolking en veel soldaten in opstand tegen de Duitse regering en legerleiding. Zij eisten een einde aan de oorlog en het afschaffen van de monarchie. Duitsland was in die tijd nog een keizerrijk en op dat de dag van Troelstra's vergissing bereikte de volksopstand de hoofdstad Berlijn.
De internationale gebeurtenissen beïnvloedden veel socialisten. Veel van hen waren ervan overtuigd dat dit het uitstekende moment voor hun revolutie.
Verloop
Harskamprellen
Hoewel Nederland neutraal bleef, stond het leger wel paraat in het geval dat Nederland binnengevallen werd. Aangezien de situatie verslechterde aan het einde van de oorlog, werden de verloven van soldaten ingetrokken. Een van de plaatsen waar soldaten paraat stonden was legerplaats De Harskamp in Gelderland. Op 25 oktober 1918 ontstonden hier rellen door soldaten. De soldaten kwamen in opstand tegen de legerleiding. Zij vonden dat ze te slecht voedsel kregen en waren tegen het intrekken van de verloven. Zij waren geïnspireerd door de soldatenopstanden in Duitsland, zoals in de havenstad Kiel.
Tijdens de harskamprellen staken de soldaten de kantine en enkele barakken in brand. Er werd slechts geschoten, maar niemand stierf of raakte gewond. De rellen waren de volgende dag al afgelopen. Desondanks maakten de rellen diepe indruk onder de Nederlandse bevolking. De sociaaldemocraten zagen dit als de voortekenen van een revolutie. Zij dachten dat er binnen het Nederlandse leger ook een revolutionaire stemming was, zoals in Duitsland en Rusland.