Orkaan

Uit Wikikids
Ga naar: navigatie, zoeken
Orkaan Isabel

Een orkaan is tropische storm die harder waait dan windkracht 12. Dat zijn windsnelheden van ongeveer 117 km/uur.

Een orkaan in de Atlantische Oceaan en het oostelijke deel van de Stille Oceaan heet een orkaan. In het westelijke deel van de Stille Oceaan en in de Filipijnen heet het een tyfoon. In de Indische oceaan en het zuidelijke deel van de Stille Oceaan heet het een cycloon. In Australië worden orkanen ook wel Willy-Willies genoemd.

Orkanen ontstaan in de tropen en subtropen. Dicht bij de evenaar zijn geen orkanen. Dit komt doordat orkanen een draaiende wind nodig hebben. Op de evenaar is die draaiende wind, ook wel het Corioliseffect, niet aanwezig. Een orkaan kan door de afwezigheid van het Corioliseffect ook niet de evenaar oversteken.

Orkanen hebben een warme zee of oceaan van meer dan 26,5 graden Celsius, koude lucht, een draaiende wind en een vochtige lucht nodig.

Hoe ziet een orkaan eruit?

Opbouw van de orkaan
Dwarsdoorsnee van de orkaan

Een orkaan bestaat uit verschillende onderdelen: het oog, de muur en regenbanden. Het oog van de orkaan zit in het midden van de orkaan. het is meestal 30 tot 65 kilometer breed maar kan ook wel 200 kilometer breed zijn. Het weer in het oog is rustig. Er is een lagedrukgebied en weinig wind. Direct om het oog is het weer het heftigst. Hier vind je onweersbuien en waait het hard. De muur om het oog richt de meeste schade aan. Om de muur heen draaien regenbanden. Je noemt een orkaan zeer klein als die kleiner is dan 222 kilometer. Een orkaan tussen de 333 tot 670 kilometer is middelgroot. Een orkaan is zeer groot als die groter is dan 888 kilometer. Je meet de afstand van het centrum van het oog tot de buitenste wolken.

Waar komen orkanen voor?

Orkaangebieden en hun namen

Er zijn 8 gebieden waar orkanen het meest voorkomen:

In het westen van de Stille Oceaan komen de meeste orkanen voor. In het noorden van de Indische Oceaan de minste. In Azië worden de orkanen taifoen of cycloon genoemd. Dit zijn dus ook orkanen.

Wanneer komen orkanen voor?

Orkanen heb je niet het hele jaar. Er zijn orkaanseizoenen, een periode dat orkanen wel voorkomen. Die zijn niet overal gelijk. In de tabel hieronder zie je wanneer orkanen voorkomen.

Orkaanseizoenen
Gebied Start seizoen Eind seizoen
Noordwesten Stille Oceaan april januari
Zuiden Indische Oceaan november april
Noordoosten Stille Oceaan mei november
Noorden Atlantische Oceaan juni November
Australië Zuidwesten Stille Oceaan november april
Noorden Indische Oceaan april december

Hoeveel schade kunnen orkanen aanrichten?

Een orkaan zorgt voor zware regenval, harde wind, vloedgolven en tornado's. Hoeveel schade de orkanen aanrichten hangt ook af van hoe zwaar de orkaan is. Er zijn verschillende maten die je hier voor kunt gebruiken. Een maat die voor orkanen op de Atlantische Oceaan en in de Stille Oceaan (ten oosten van de nulmeridiaan) wordt gebruikt is de schaal van Saffir-Simpson. Deze schaal is in 1971 bedacht door Herbert Saffir en Bob Simpson, experts op het gebied van orkanen. Er zijn in op deze schaal 5 categorieën:

In de tabel hiernaast zie je hoe hard het waait in kilometer per uur en hoe hoog de golven zijn in meters als de orkaan het land bereikt.

Categorie Windsnelheid Stormvloed
(km/u) (m)
Vijf ≥ 250 > > 5.5
Vier 210–249 4.0–5.5
Drie 178–209 2.7–3.7
Twee 154–177 1.8–2.4
Een 119–153 1.2–1.5
Aanvullende indeling
Tropische
storm
63–117 0–0.9
Tropische
depressie
0–62 0
Gevolgen van orkaan Katrina (categorie 5)
Overstroming als gevolg van orkaan

Categorie 1

Gemiddelde windsnelheden t/m 152 km/uur.

  • Geen schade aan woningen
  • caravans en mobiele woningen waaien weg
  • bomen worden ontworteld
  • kust overstroomt
  • beetje schade aan pieren

Categorie 2

Gemiddelde windsnelheden t/m 176 km/uur.

  • daken kunnen kapot gaan
  • deuren en ramen van slechte kwaliteit gaan kapot
  • veel schade aan planten en slechte pieren
  • caravans en mobiele woningen zwaar beschadigd
  • houten woningen gaan kapot
  • kleine boten slaan los

Categorie 3

Gemiddelde windsnelheden t/m 208 km/uur.

  • ernstige schade kleine woningen en kantoren die gemaakt zijn van hout of platen
  • puntdaken raken los
  • overstromingen vernietigen kleine spullen.
  • grote spullen worden geraakt door rondvliegend puin
  • land overstroomd

Categorie 4

Gemiddelde windsnelheden t/m 248 km/uur.

  • buitenmuren van huizen raken beschadigd
  • daken helemaal vernield
  • benzinestationoverkappingen helemaal kapot
  • van caravans en andere mobiele woningen blijft niets over.
  • stranden gaan kapot
  • overstromingen tot ver in het binnenland
  • heel gevaarlijk voor laag bewoonde gebieden


Categorie 5

Gemiddelde windsnelheden meer dan 248 hm/uur.

  • daken op huizen en fabrieken helemaal kapot
  • complete gebouwen kunnen worden weggeblazen
  • alleen huizen die meer dan 4 tot 8 kilometer van de kust af staan kunnen blijven staan
  • huizen van beton of staal blijven staan
  • grote schade langs de kust
  • golven spoelen 2 tot 4 kilometer landinwaarts
  • bewoners moeten evacueren.

Hoe ontstaat een orkaan?

Wereldkaart met de stroken waar de lucht stijgt. Rood is juli en blauwe is januari
Lagedrukgebied boven IJsland.
Windrichting in een hoge (H) en lagedrukgebied (L) boven en onder de evenaar

Op plekken waar het zeewater minstens 26,5 graden Celsius is stijgt de warme, vochtige lucht van het water op. In de lucht komt het in aanraking met koude lucht waardoor er onweerswolken ontstaan. Zo ontstaat er een lagedrukgebied dat gaat draaien door het Corioliseffect. Door het draaiende lagedrukgebied ontstaan er orkaanwinden. Gedurende dit proces zijn er miljoenen liters zeewater verdampt en er ontstaat neerslag in de omgeving van de tropische storm of orkaan. Het vocht wordt door de maalstroom naar de buitenkant van de orkaanwinden gedreven en zo ontstaat er een oog in de orkaan. Dit wordt ook wel een windstil lagedrukgebied genoemd.

Als orkanen aan land komen is er geen warme opstijgende lucht meer van de zee. Hierdoor neemt de orkaan in kracht af. Als een orkaan weer op zee of in de oceaan komt kan de kracht weer toenemen.

Waarom hebben orkanen namen?

Orkaan Andrew

Orkanen krijgen namen om onduidelijkheden te voorkomen. Dat is handig als in een gebied meerdere orkanen tegelijkertijd voorkomen. Weermensen weten dan over welke orkaan ze het hebben als ze hier met elkaar over praten. De namen zijn van tevoren al bedacht. Orkanen kregen voor het eerst namen in 1945. In het westen van de Stille Oceaan kregen orkanen als eerste namen. Voordat orkanen officieel namen kregen gaven de mensen orkanen namen van vervelende politici, mythologische figuren, heiligen en plaatsen. Orkanen in de Atlantische Oceaan kregen eerst in alfabetische volgorde namen. Hiervoor gebruikten ze het fonetisch alfabet dat in de Tweede Wereldoorlog werd gebruikt. Vanaf 1953 werden vrouwennamen gebruikt. Voor elk seizoen worden nieuwe vrouwennamen bedacht. Vanaf 1979 wordt een lijst gebruikt waarop vrouwen en mannennamen staan. De afwisseling tussen een mannen- en vrouwennamen is om en om. Ook worden Spaanse en Franse namen gebruikt. Die talen komen namelijk voor aan de Atlantische kust. Er zijn namen voor 6 jaar bedacht. Na zes jaar wordt dezelfde naam waar de lijst mee begint weer gebruikt. Als er een hele zware orkaan is geweest dan wordt de naam van die orkaan van de lijst gehaald. Voor een volgende keer krijgt een orkaan dan een andere naam. Hier is een lijst van namen voor de orkanen die komen binnen 5 jaar:

2017

  • Arlene
  • Bret
  • Cindy
  • Don
  • Emily
  • Franklin
  • Gert
  • Harvey
  • Irma
  • Jose
  • Katia
  • Lee
  • Maria
  • Nate
  • Ophelia
  • Philippe
  • Rina
  • Sean
  • Tammy
  • Vince
  • Whitney

2018

  • Alberto
  • Beryl
  • Chris
  • Debby
  • Ernesto
  • Florence
  • Gordon
  • Helene
  • Isaac
  • Joyce
  • Kirk
  • Leslie
  • Michael
  • Nadine
  • Oscar
  • Patty
  • Rafael
  • Sara
  • Tony
  • Valerie
  • William


De letters Q, U, X, Y en Z worden niet gebruikt.

In het oosten van de Stille Oceaan krijgen orkanen ook vrouwennamen. In het midden van de Stille Oceaan krijgen orkanen traditionele Hawaïaanse namen. In het Westen van de Stille Oceaan krijgen orkanen Aziatische vrouwennamen. Namen van orkanen in het noorden van de Indische Oceaan komen van een lijst van 64 namen die door de leden van de meteorologische dienst van de Indische Oceaan zijn bedacht. In het zuiden van de Indische Oceaan worden mannen- en vrouwennamen aan orkanen gegeven. In Australië kiezen ze uit een lijst van 104 namen die van te voren zijn bedacht. Ook dat zijn mannen- en vrouwennamen.

De toename van (de kracht van) orkanen

Een orkaan heeft warme opstijgende lucht van het warme zeewater, het Corioliseffect (draaiende wind), koude lucht, en een lagedrukgebied nodig. Bij een constante toestroom van al deze dingen zal de orkaan groter worden en blijven bestaan.

Door de Opwarming van de aarde en het Broeikaseffectwordt alles op de Aarde, en dus ook het zeewater, steeds warmer. Hierdoor kan het dus zo zijn dat in de toekomst orkanen krachtiger worden en vaker zullen voorkomen.

Externe Videolink

Afkomstig van Wikikids , de interactieve Nederlandstalige Internet-encyclopedie voor en door kinderen. "https://wikikids.nl/index.php?title=Orkaan&oldid=496201"