Partij van de Arbeid: verschil tussen versies

Uit Wikikids
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
k
k
 
(75 tussenliggende versies door 8 gebruikers niet weergegeven)
Regel 1: Regel 1:
  +
{{zie ook|Het artikel over de Belgische partij is hier te lezen [[Partij van de Arbeid van België]]}}
 
{{Infobox politieke partij
 
{{Infobox politieke partij
 
| naam = Partij van de Arbeid (PvdA)
 
| naam = Partij van de Arbeid (PvdA)
| afbeelding = [[Bestand:Logo_PvdA.svg|260px]]
+
| afbeelding = [[Bestand:Logo_PvdA.svg|250px]]
 
| oprichting = 9 februari 1946
 
| oprichting = 9 februari 1946
| partijleider = [[Lodewijk Asscher]]
+
| partijleider = [[Frans Timmermans]] ([[GroenLinks-PvdA]])
 
| actief in = {{NL}}
 
| actief in = {{NL}}
| richting = [[Links|Centrumlinks]]
+
| richting = [[Links (politiek)|Centrumlinks]]
| stroming = [[Sociaaldemocratie]]<br>[[Vooruitstrevend|Progressivisme]]<br>'''Minderheid:'''<br>[[welzijn|Sociaal]][[liberalisme]]
+
| stroming = [[Sociaaldemocratie]]<br />[[Progressivisme]]<br />[[Europeanisme]]
| partijvoorzitter = [[Hans Spekman]]
+
| partijvoorzitter = [[Esther-Mirjam Sent]]
 
| naamkamer1 = [[Eerste Kamer]]
 
| naamkamer1 = [[Eerste Kamer]]
 
| naamkamer2 = [[Tweede Kamer]]
 
| naamkamer2 = [[Tweede Kamer]]
Regel 13: Regel 14:
 
| naamkamer4 = [[Provinciale Staten]]
 
| naamkamer4 = [[Provinciale Staten]]
 
| naamkamer5 = [[Gemeenteraad|Gemeenteraden]]
 
| naamkamer5 = [[Gemeenteraad|Gemeenteraden]]
| naamkamer6 = [[Burgemeester|Burgemeesters]]
+
| naamkamer6 = [[Burgemeester]]s
 
| naamkamer7 = [[Commissaris van de Koning|Commissarissen van de Koning]]
 
| naamkamer7 = [[Commissaris van de Koning|Commissarissen van de Koning]]
| fractieleider1 = [[Mei Li Vos]]
+
| fractieleider1 = [[Paul Rosenmöller]] ([[GroenLinks-PvdA]])
| fractieleider2 = [[Lodewijk Asscher]]
+
| fractieleider2 = [[Frans Timmermans]] ([[GroenLinks-PvdA]])
| fractieleider3 = [[Paul Tang]]
+
| fractieleider3 = [[Agnes Jongerius]]
| zetels1 = 6
+
| zetels1 =
| zetels2 = 9
+
| zetels2 =
 
| zetels3 = 6
 
| zetels3 = 6
| zetels4 = 53
+
| zetels4 = 46
| zetels5 = 549
+
| zetels5 = 570
| zetels6 = 72
+
| zetels6 = 58
 
| zetels7 = 3
 
| zetels7 = 3
 
| bureau = [[Wiardi Beckmanstichting]]
 
| bureau = [[Wiardi Beckmanstichting]]
 
| jongerenorganisatie = [[Jonge Socialisten in de PvdA]]
 
| jongerenorganisatie = [[Jonge Socialisten in de PvdA]]
 
| vrouwenbeweging = [[Rooie Vrouwen in de PvdA]]
 
| vrouwenbeweging = [[Rooie Vrouwen in de PvdA]]
  +
| beneluxpartij = [[Benelux-parlement#Lidmaatschap_partijen|Socialisten, groenen en democraten]]
 
| europesepartij = [[Progressieve Alliantie van Socialisten en Democraten]]
 
| europesepartij = [[Progressieve Alliantie van Socialisten en Democraten]]
 
| internationaal = [[Progressieve Alliantie]]
 
| internationaal = [[Progressieve Alliantie]]
 
| partijkleur = DF111A
 
| partijkleur = DF111A
  +
| fusie = [[Christelijk-Democratische Unie|CDU]], [[Sociaal-Democratische Arbeiderspartij|SDAP]] & [[Vrijzinnig Democratische Bond|VDB]]
 
}}
 
}}
De '''Partij van de Arbeid''', afgekort '''PvdA''', is een [[Nederland]]se [[politieke partij]]. Sinds 9 december 2016 is [[Lodewijk Asscher]] de lijsttrekker als opvolger van [[Diederik Samsom]].
+
De '''Partij van de Arbeid''', afgekort '''PvdA''', is een [[politieke partij]] in [[Nederland]]. Sinds 22 augustus 2023 is [[Frans Timmermans]] de partijleider van zowel de PvdA als [[GroenLinks]] ([[GroenLinks-PvdA]]). Hij werd op 22 augustus 2023 [[Ledenreferenda GroenLinks-PvdA 2023|verkozen]] tot leider.
   
De PvdA is een [[Sociaaldemocratie|sociaaldemocratische]] partij, wat betekent dat ze wil dat de [[overheid]] ingrijpt om de [[welvaart]] eerlijk te verdelen.
+
De PvdA is een [[sociaaldemocratie|sociaaldemocratische]] partij. Dat betekent dat de partij het [[kapitalisme]] niet volledig afwijst, maar wel vindt dat de [[overheid]] moet ingrijpen in de [[economie]] om de [[welvaart]] eerlijk te verdelen.
   
 
==Geschiedenis==
 
==Geschiedenis==
 
===Oprichting en Drees===
 
===Oprichting en Drees===
[[File:Minister_van_Sociale_Zaken_dr._Drees_aan_zijn_bureau,_pen_in_de_hand._29_mei_1947._-_SFA001014095.jpg|left|250px|thumb|[[Willem Drees]]]]
+
[[Bestand:Minister_van_Sociale_Zaken_dr._Drees_aan_zijn_bureau,_pen_in_de_hand._29_mei_1947._-_SFA001014095.jpg|left|300px|thumb|[[Willem Drees]]]]
De Partij van de Arbeid is opgericht op 9 februari 1946. Toen werden drie partijen samengevoegd tot één partij, namelijk de [[Sociaal-Democratische Arbeiderspartij]], de [[Vrijzinnig Democratische Bond]] en de [[Christelijk-Democratische Unie]]. De PvdA wilde een zogenoemde ''doorbraakpartij'' zijn. Dit was bedacht tijdens de [[Tweede Wereldoorlog]]. Toen vochten de [[liberalen]], de [[sociaal-democraten]] en de [[christen-democraten]] tegen de Duitse bezetters. Hoewel de drie groepen allerlei andere standpunten hadden, moesten ze geen strijd tegen elkaar voeren. Een aantal leden van de Sociaal-Democratische Arbeiderspartij was niet blij met de PvdA. Op 11 mei 1946 richtte deze leden de [[Oude SDAP]] op. De leden van de Vrijzinnig Democratische Bond vonden de partij te [[links]]. Zij stapte uit de partij en richtte later met de andere partijen de [[VVD]] op.
+
De Partij van de Arbeid is opgericht op 9 februari 1946. Toen werden drie partijen samengevoegd tot één partij, namelijk de [[Sociaal-Democratische Arbeiderspartij]] (SDAP), de [[Vrijzinnig-Democratische Bond]] (VDB) en de [[Christelijk-Democratische Unie]] (CDU). De fusiepartij deed voor het eerst in 1946 mee aan de [[Tweede Kamerverkiezingen 1946|Tweede Kamerverkiezingen]]. Sommige leden van de VDB vonden de PvdA te links en vormden een aantal maanden voor de verkiezingen het [[Comité ter voorbereiding van een Democratische Volkspartij|Comité-Oud]], dat in 1948 samen met de [[conservatief-liberalisme|conservatief-liberale]] Partij van de Vrijheid (PvdV) opging in de [[VVD]].
   
  +
De PvdA wilde een zogenoemde ''doorbraakpartij'' zijn. Dit was bedacht tijdens de [[Tweede Wereldoorlog]]. Toen vochten de [[liberalisme|liberalen]], de [[sociaaldemocratie|sociaaldemocraten]] en de [[christendemocratie|christendemocraten]] tegen de Duitse bezetters. Hoewel de drie groepen allerlei andere standpunten hadden, moesten ze geen strijd tegen elkaar voeren; in tegenstelling tot de oude SDAP richtte de nieuwe PvdA zich openlijk niet alleen op arbeiders, maar wilde ze alle lagen van de samenleving aan te spreken met haar pamfletten en verkiezingsaffiches: de partij vormde zich om tot een [[volkspartij]]. Tegenwoordig lijkt het willen aanspreken van zoveel mogelijk kiezers misschien normaal, maar het is belangrijk om te bedenken dat Nederland toen nog sterk [[verzuiling|verzuild]] was.
Tussen 1946 en 1958 zat de PvdA in het kabinet. In 1948 werd zelfs een PvdA-politicus minister-president van Nederland. Dit was [[Willem Drees]]. Samen met zijn kabinet zorgde hij voor een aantal sociale wetten, zoals het [[pensioen]]. Na 1958 was Drees geen minister-president meer en zat de PvdA niet meer in het kabinet. Dit zou tot 1965 duren. In deze tijd verloor de PvdA veel kiezers. In 1965 zat de PvdA weer in een kabinet, namelijk in het [[Kabinet-Cals]].
 
  +
  +
 
Tussen 1946 en 1958 zat de PvdA in het kabinet. In 1948 werd zelfs een PvdA-politicus minister-president van Nederland. Dit was [[Willem Drees]]. Samen met zijn kabinet zorgde hij voor een aantal sociale wetten, zoals het [[pensioen]]. Na 1958 was Drees geen minister-president meer en zat de PvdA niet meer in het kabinet. Dit zou tot 1965 duren. In deze tijd verloor de PvdA veel kiezers. In 1965 zat de PvdA weer in een kabinet, namelijk in het [[Kabinet-Cals]].
   
 
===1965-2002===
 
===1965-2002===
[[File:3_PvdA-leiders.jpg|right|300px|thumb|[[Wouter Bos]], [[Job Cohen]] en [[Wim Kok]] naast elkaar]]
+
[[Bestand:3_PvdA-leiders.jpg|right|250px|thumb|Drie leiders van de PvdA: [[Wouter Bos]], [[Wim Kok]] en [[Job Cohen]] naast elkaar]]
 
Na 1965 kwam er een beweging in de partij met de naam [[Nieuw Links]]. Nieuw Links probeerde de plannen van de PvdA te wijzigen. Vrouwen en jongeren kregen meer te zeggen in de partij. Ook werd er meer gesproken over onder andere het [[milieu]] en [[ontwikkelingsland]]en. Door de nieuwe dingen in de partij, gingen een aantal leden weg. Zij begonnen de partij [[DS'70]]. Vanaf 1970 ging de PvdA samenwerken met [[Democraten 66]] en de [[Politieke Partij Radikalen]]. Samen gingen ze een samenwerking beginnen, [[Keerpunt'72]]. Keerpunt'72 kwam samen met de [[Anti-Revolutionaire Partij]] en de [[Katholieke Volkspartij]] in het kabinet ([[Kabinet-Den Uyl|Den Uyl]]). In 1977 zat de PvdA niet meer in het kabinet. Wel had de partij 10 zetels gewonnen in de [[Tweede Kamer]]. Tijdens de verkiezingen voor de Tweede Kamer in 1981 kwam de PvdA weer in het kabinet terecht ([[Kabinet-Van Agt II|Van Agt II]]). Toch bestond dit kabinet maar kort. In 1989 zat de PvdA namelijk niet meer in het kabinet. Ondertussen werd [[Wim Kok]] de nieuwe partijleider van de PvdA.
 
Na 1965 kwam er een beweging in de partij met de naam [[Nieuw Links]]. Nieuw Links probeerde de plannen van de PvdA te wijzigen. Vrouwen en jongeren kregen meer te zeggen in de partij. Ook werd er meer gesproken over onder andere het [[milieu]] en [[ontwikkelingsland]]en. Door de nieuwe dingen in de partij, gingen een aantal leden weg. Zij begonnen de partij [[DS'70]]. Vanaf 1970 ging de PvdA samenwerken met [[Democraten 66]] en de [[Politieke Partij Radikalen]]. Samen gingen ze een samenwerking beginnen, [[Keerpunt'72]]. Keerpunt'72 kwam samen met de [[Anti-Revolutionaire Partij]] en de [[Katholieke Volkspartij]] in het kabinet ([[Kabinet-Den Uyl|Den Uyl]]). In 1977 zat de PvdA niet meer in het kabinet. Wel had de partij 10 zetels gewonnen in de [[Tweede Kamer]]. Tijdens de verkiezingen voor de Tweede Kamer in 1981 kwam de PvdA weer in het kabinet terecht ([[Kabinet-Van Agt II|Van Agt II]]). Toch bestond dit kabinet maar kort. In 1989 zat de PvdA namelijk niet meer in het kabinet. Ondertussen werd [[Wim Kok]] de nieuwe partijleider van de PvdA.
   
Regel 50: Regel 56:
   
 
===Sinds 2002===
 
===Sinds 2002===
  +
[[Bestand:2003 Election Poster PvdA.jpg|left|250px|thumb|Het verkiezingsaffiche van de PvdA voor de [[Tweede Kamerverkiezingen 2003|Tweede Kamerverkiezingen van 2003]]. Voorop staat [[Wouter Bos]], toen partijleider van de PvdA.]]
[[File:Lodewijk Asscher 2013-1.jpg|left|300px|thumb|[[Lodewijk Asscher]] werd partijleider in 2016 als opvolger van [[Diederik Samsom]]]]
 
De PvdA was nog de grootste partij en een half jaar voor de Tweede Kamerverkiezingen leek dit zo te blijven. Maar in dit half jaar werd [[Pim Fortuyn]] in een korte tijd erg populair. Hierdoor verloor de partij erg veel zetels, nog nooit had de partij zoveel zetels verloren. [[Wim Kok]] moest opgevolgd worden als partijleider. Hij wilde dat [[Ad Melkert]] de nieuwe partijleider werd, maar deze stapte op vanwege het grote verlies van de partij. In november 2002 werd [[Wouter Bos]] de nieuwe partijleider van de PvdA. Hij werd gekozen door de leden van de partij. In 2003 waren er weer nieuwe verkiezingen, omdat het kabinet was gevallen. De PvdA wist de op één-na-grootste partij te worden. De PvdA en het [[CDA]] onderhandelde om een kabinet te gaan vormen, het CDA was namelijk de winnaar van de verkiezingen. Dit was geen succes en de PvdA zat nu niet in het kabinet.
+
De PvdA was nog de grootste partij en een half jaar voor de [[Tweede Kamerverkiezingen 2002|Tweede Kamerverkiezingen van 2002]] leek dit zo te blijven. Maar in dit half jaar werden [[Pim Fortuyn]] en zijn partij [[Lijst Pim Fortuyn]] in een korte tijd erg populair. Hierdoor verloor de partij erg veel zetels, nog nooit had de partij zoveel zetels verloren. [[Wim Kok]] moest opgevolgd worden als partijleider. Hij wilde dat [[Ad Melkert]] de nieuwe partijleider werd, maar deze stapte op vanwege het grote verlies van de partij. In november 2002 werd [[Wouter Bos]] de nieuwe partijleider van de PvdA. Hij werd gekozen door de leden van de partij. In 2003 waren er weer nieuwe verkiezingen, omdat het kabinet was gevallen. De PvdA wist de op één-na-grootste partij te worden. De PvdA en het [[CDA]] onderhandelde om een kabinet te gaan vormen, het CDA was namelijk de winnaar van de verkiezingen. Dit was geen succes en de PvdA zat nu niet in het kabinet.
   
In 2006 waren er opnieuw verkiezingen. De PvdA verloor hierbij zetels, maar mocht wel het kabinet ([[Kabinet-Balkenende IV|Balkenende IV]]) in samen met het CDA en de [[ChistenUnie]]. In 2010 viel dit kabinet uiteindelijk weer. Tijdens de verkiezingen van de Tweede Kamer in 2010 werd de [[VVD]] de winnaar en behaalde de PvdA 30 zetels. De VVD en CDA gingen samenwerken en vormde een kabinet ([[Kabinet-Rutte I|Rutte I]]). Toch hadden ze niet genoeg zetels en daarom hielp de [[PVV]] hen. Zo hadden ze net genoeg zetels. De PvdA zat weer niet in het kabinet. Wouter Bos was inmiddels afgetreden als partijleider en [[Job Cohen]] werd de nieuwe partijleider. Uiteindelijk viel dit kabinet ook. Door een mislukt overleg in het [[Catshuis]] stapte de PVV uit het kabinet. Hiermee werd het kabinet een [[minderheidskabinet]]. Kort daarna, in 2012, viel het kabinet en waren er weer nieuwe verkiezingen. De VVD won de verkiezingen weer en vormde met de PvdA een kabinet ([[Kabinet-Rutte II|Rutte II]]). Tegenwoordig bestaat dit kabinet nog steeds. In 2012 stapte Job Cohen op als partijleider en [[Diederik Samsom]] werd de nieuwe. Een aantal ministers en staatssecretarissen en de vice-premier in het kabinet komen van de PvdA. Op 13 november 2014 stapten twee Tweede Kamerleden uit de partij. Dit waren [[Tunahan Kuzu]] en [[Selçuk Öztürk]]. Zij zijn hun eigen [[fractie]] begonnen en zijn bezig met een eigen partij. Toch heeft het kabinet en de partij nog genoeg leden.
+
In 2006 waren er opnieuw verkiezingen. De PvdA verloor hierbij zetels, maar mocht wel het kabinet ([[Kabinet-Balkenende IV|Balkenende IV]]) in samen met het CDA en de [[ChristenUnie]]. In 2010 viel dit kabinet uiteindelijk weer. Tijdens de verkiezingen van de Tweede Kamer in 2010 werd de [[VVD]] de winnaar en behaalde de PvdA 30 zetels. De VVD en CDA gingen samenwerken en vormde een kabinet ([[Kabinet-Rutte I|Rutte I]]). Toch hadden ze niet genoeg zetels en daarom hielp de [[PVV]] hen. Zo hadden ze net genoeg zetels. De PvdA zat weer niet in het kabinet. Wouter Bos was inmiddels afgetreden als partijleider en [[Job Cohen]] werd de nieuwe partijleider. Uiteindelijk viel dit kabinet ook. Door een mislukt overleg in het [[Catshuis]] stapte de PVV uit het kabinet. Hiermee werd het kabinet een [[minderheidskabinet]]. Kort daarna, in 2012, viel het kabinet. In 2012 stapte Job Cohen op als partijleider en [[Diederik Samsom]] werd de nieuwe leider. In datzelfde jaar waren er weer [[Tweede Kamerverkiezingen 2012|nieuwe verkiezingen]]. De VVD won de verkiezingen weer en vormde met de PvdA een kabinet ([[Kabinet-Rutte II|Rutte II]]). Een aantal ministers en staatssecretarissen en de vice-premier in het kabinet komen van de PvdA. Op 13 november 2014 stapten twee Tweede Kamerleden uit de partij. Dit waren [[Tunahan Kuzu]] en [[Selçuk Öztürk]]. Zij zijn hun eigen [[fractie]] begonnen en zijn bezig met een eigen partij. Toch heeft het kabinet en de partij nog genoeg leden. Op 9 december 2016 werd bekend gemaakt dat [[Lodewijk Asscher]] de opvolger wordt van [[Diederik Samsom]] als lijsttrekker. Bij de strijd om lijsttrekkerschap verloor Samsom van [[Lodewijk Asscher]] met 54,5 tegen 45,5 procent van de stemmen. De PvdA kreeg te maken met een enorme nederlaag tijdens de [[Tweede Kamerverkiezingen 2017]]. De partij ging van 38 naar slechts 9 zetels. Dit is de grootste verkiezingsnederlaag van een politieke partij in de Nederlandse geschiedenis. Van het verlies profiteerden onder meer GroenLinks, D66, DENK, 50PLUS en de PvdD. Van tegenhanger van het vrij rechtste kabinet vormen de PvdA, GroenLinks en SP een links tegenblok. De PvdA werkt vooral veel samen met GroenLinks, aangezien de partijen vrij veel overeenkomsten hebben qua standpunten. Hierdoor werd ook gesproken over een mogelijke fusie. Bij de verkiezingen voor het [[Europees Parlement]] werd de PvdA met negen zetels de grootste partij namens Nederland. Dit was opmerkelijk, aangezien sociaaldemocratische partijen in andere EU-lidstaten het veel slechter deden. Mede [[Frans Timmermans]], die zich kandidaat stelde voor het voorzitterschap voor de [[Europese Commissie]], zou voor deze overwinning hebben gezorgd.
  +
[[Bestand:Posters Frans A0 (33970516348).png|right|250px|thumb|[[Frans Timmermans]], gekozen in 2023, is de eerste gezamenlijke partijleider van [[GroenLinks-PvdA]]. In 2019 was hij al de lijsttrekker van de PvdA voor de [[Europese Parlementsverkiezingen 2019 in Nederland|Europese Parlementsverkiezingen in 2019]].]]
  +
Vanwege zijn rol in de [[toeslagenaffaire]] trok partijleider [[Lodewijk Asscher]] zijn kandidatuur voor het [[lijsttrekker|lijsttrekkerschap]] voor de [[Tweede Kamerverkiezingen 2021|Tweede Kamerverkiezingen van 2021]] op 14 januari in. Op 18 januari 2021 droeg het PvdA-bestuur [[Lilianne Ploumen]] voor als lijsttrekker. Er meldden zich geen tegenkandidaten, waardoor haar lijsttrekkerschap op 23 januari bekrachtigd werd bij het vaststellen van de lijst. Hiermee werd ze ook de [[partijleider]] van de PvdA. Tijdens de [[kabinetsformatie van het kabinet-Rutte IV]] hielden de PvdA en GroenLinks elkaar vast in de onderhandelingen. De partijen wilden alleen samen in een kabinet gaan zitten. De VVD en het CDA vonden een kabinet met twee linkse partijen echter te veel. Uiteindelijk ging het [[kabinet-Rutte IV]] bestaan uit de VVD, het CDA, D66 en de [[ChristenUnie]].
   
  +
Op 12 april 2022 ging Ploumen weg als partijleider en fractievoorzitter in de Tweede Kamer, omdat ze zichzelf niet vond passen bij deze rollen. Uiteindelijk was Ploumen tussen 23 januari 2021 en 12 april 2022 de partijleider. Op 22 april 2022 werd ze opgevolgd door [[Attje Kuiken]]. Kuiken werd daarnaast op 11 juni 2022 ook door de leden van de PvdA verkozen tot partijleider.
Op 9 december 2016 werd bekend gemaakt dat [[Lodewijk Asscher]] de opvolger wordt van [[Diederik Samsom]] als lijsttrekker. Bij de strijd om lijsttrekkerschap verloor Samsom van [[Lodewijk Asscher]] met 54,5 tegen 45,5 procent van de stemmen. De PvdA kreeg te maken met een enorme nederlaag tijdens de [[Tweede Kamerverkiezingen 2017]]. De partij ging van 38 naar slechts 9 zetels. Dit is de grootste verkiezingsnederlaag van een politieke partij in de Nederlandse geschiedenis. Van het verlies profiteerden onder meer GroenLinks, D66, DENK, 50PLUS en de PvdD. Van tegenhanger van het vrij rechtste kabinet vormen de PvdA, GroenLinks en SP een links tegenblok. De PvdA werkt vooral veel samen met GroenLinks, aangezien de partijen vrij veel overeenkomsten hebben qua standpunten. Hierdoor wordt ook gesproken over een mogelijke fusie. Bij de verkiezingen voor het [[Europees Parlement]] werd de PvdA met negen zetels de grootste partij namens Nederland. Dit is opmerking, aangezien sociaaldemocratische partijen in andere EU-lidstaten het veel slechter doen. Mede [[Frans Timmermans]], die zich kandidaat stelde voor het voorzitterschap voor de [[Europese Commissie]], zou voor deze overwinning hebben gezorgd.
 
  +
  +
=== Samenwerking met GroenLinks ===
  +
{{zie hoofdartikel|GroenLinks-PvdA}}
  +
PvdA en GroenLinks kondigden in 2023 aan dat ze samen gingen werken voor de [[Provinciale Statenverkiezingen 2023|Provinciale Statenverkiezingen van 2023]]. De partijen hadden (behalve in Zeeland) wel een aparte lijst. Ze zijn in de Eerste Kamer wel samen in één fractie gaan zitten, nadat de leden van de Provinciale Staten de leden van de Eerste Kamer hadden gekozen. Samen hebben ze 14 van de 75 zetels in de Eerste Kamer.
  +
  +
Na de val van het kabinet-Rutte IV kondigden partijleiders [[Attje Kuiken]] van de PvdA en Jesse Klaver van GroenLinks aan dat ze verder wilden gaan samenwerken. De leden van de partijen konden hierover stemmen via een [[Ledenreferenda GroenLinks-PvdA 2023|ledenreferendum]]. Een grote meerderheid van de leden was voorstander van de samenwerking, waardoor de partijen met één lijst meededen aan de [[Tweede Kamerverkiezingen 2023|Tweede Kamerverkiezingen van 2023]]. Frans Timmermans werd op 22 augustus 2023 door de leden van GroenLinks en de PvdA gekozen tot partijleider en [[lijsttrekker]] voor de Tweede Kamerverkiezingen van 2023. Bij die verkiezing kreeg GroenLinks-PvdA 25 zetels.
  +
  +
In de provincie Zeeland, Zuid-Holland en een aantal gemeenten werkten de partijen al eerder samen.
   
 
==Standpunten==
 
==Standpunten==
  +
{{zie hoofdartikel|GroenLinks-PvdA#Standpunten}}
Een aantal standpunten uit het verkiezingsprogramma van de PvdA:
 
  +
[[Bestand:Verkiezingsaffiche PvdA (2021).jpg|left|250px|thumb|Een verkiezingsaffiche van de PvdA voor de [[Tweede Kamerverkiezingen 2021|Tweede Kamerverkiezingen van 2021]]]]
# Leraren en politieagenten moeten meer geld krijgen.
 
  +
De Partij van de Arbeid is een [[sociaaldemocratie|sociaaldemocratische]] en [[vooruitstrevend|progressieve]] partij. De partij stemt in de [[Tweede Kamer]] het vaakst met [[Volt Nederland|Volt]], [[GroenLinks]] en [[GOUD Nederland|GOUD]] mee. De partij staat het verst af van de [[PVV]] en het [[Forum voor Democratie|FvD]].
# Als je je huis verbouwd of goed isoleert, mag je dit bij de Belastingdienst aangeven. Zo betaal je minder belasting.
 
  +
# Er moeten minder bonussen worden uitgedeeld.
 
  +
De Partij van de Arbeid en GroenLinks hebben voor de [[Tweede Kamerverkiezingen 2023|Tweede Kamerverkiezingen van 2023]] samen een partijprogramma geschreven. Daarom staan de standpunten in het artikel [[GroenLinks-PvdA#Standpunten|GroenLinks-PvdA]].
# Er moeten hogere boetes komen voor mensen die zich misdragen in het openbaar vervoer.
 
# Om de werkloosheid onder jongeren aan te pakken moeten stageplekken geregeld worden en moeten jongeren langer naar school gaan.
 
# De zorg moet per buurt worden georganiseerd en elke wijk moet zijn eigen verpleegkundigen krijgen.
 
# Als je in een heel duur huis woont, mag dit niet aangeven bij de belastingdienst. Zo betaal je niet minder belasting.
 
# Als je langdurig ziek wordt, betaalt een werkgever je loon een jaar lang door.
 
   
 
==De partij==
 
==De partij==
 
===Organisaties===
 
===Organisaties===
[[File:Campagne_in_de_straten_van_Leeuwarden_2.jpg|right|300px|thumb|[[Job Cohen]] en andere delen rode rozen uit, het symbool van het PvdA.]]
+
[[Bestand:Campagne_in_de_straten_van_Leeuwarden_2.jpg|right|300px|thumb|[[Job Cohen]] en anderen delen rode rozen uit, het symbool van het PvdA.]]
 
De PvdA heeft ook een aantal organisaties. Als eerste is er de [[Rooie Vrouwen in de PvdA]]. Dit is een organisatie speciaal voor vrouwen en bestaat sinds 1995. De partij wil zo dat meer vrouwen actief worden in de PvdA. Ook heeft de PvdA een organisatie speciaal voor jongeren. Dit is de [[Jonge Socialisten in de PvdA]]. Voor ouderen is er ook een organisatie, namelijk [[Landelijke Adviesgroep Ouderen]]. De partij heeft ook een tijdschrift speciaal voor zijn leden, dit heet [[Rood (PvdA)|Rood]]. Ook geeft de PvdA het blad [[Socialisme & Democratie]] uit. De PvdA heeft ook een wetenschappelijk bureau, de [[Wiardi Beckman Stichting]]. Dit bureau houdt zich bezig met de [[politieke richting]] [[sociaaldemocratie]] en wetenschap. Ook is de [[WBS Werkplaats]] onderdeel van de PvdA. Deze richt zich op ideeën over verschillende onderwerpen in de politiek.
 
De PvdA heeft ook een aantal organisaties. Als eerste is er de [[Rooie Vrouwen in de PvdA]]. Dit is een organisatie speciaal voor vrouwen en bestaat sinds 1995. De partij wil zo dat meer vrouwen actief worden in de PvdA. Ook heeft de PvdA een organisatie speciaal voor jongeren. Dit is de [[Jonge Socialisten in de PvdA]]. Voor ouderen is er ook een organisatie, namelijk [[Landelijke Adviesgroep Ouderen]]. De partij heeft ook een tijdschrift speciaal voor zijn leden, dit heet [[Rood (PvdA)|Rood]]. Ook geeft de PvdA het blad [[Socialisme & Democratie]] uit. De PvdA heeft ook een wetenschappelijk bureau, de [[Wiardi Beckman Stichting]]. Dit bureau houdt zich bezig met de [[politieke richting]] [[sociaaldemocratie]] en wetenschap. Ook is de [[WBS Werkplaats]] onderdeel van de PvdA. Deze richt zich op ideeën over verschillende onderwerpen in de politiek.
   
 
De PvdA is ook één van de oprichters van het [[Nederlands Instituut voor Meerpartijendemocratie]]. Deze organisatie steunt de ontwikkeling van [[democratie]] in landen zonder democratie of waar de democratie nog niet sterk genoeg is. Voorbeelden hiervan zijn [[Mali]], [[Egypte]] en [[Indonesië]].
 
De PvdA is ook één van de oprichters van het [[Nederlands Instituut voor Meerpartijendemocratie]]. Deze organisatie steunt de ontwikkeling van [[democratie]] in landen zonder democratie of waar de democratie nog niet sterk genoeg is. Voorbeelden hiervan zijn [[Mali]], [[Egypte]] en [[Indonesië]].
   
===In de Europese Unie===
+
=== In het Europees Parlement ===
 
De PvdA is vertegenwoordigt in het [[Europees Parlement]] en hoort bij de [[Progressieve Alliantie van Socialisten en Democraten]]. Deze alliantie bestaat uit sociaaldemocratische partijen uit verschillende Europese lidstaten met (enigszins) dezelfde standpunten, die samenwerken. Onder meer het Vlaamse [[Vooruit (politieke partij)|Vooruit]] en de Duitse [[Sozialdemokratische Partei Deutschlands]] behoren tot deze fractie. Van de 26 Nederlandse zetels heeft de PvdA er 6 in handen. Hiermee is de PvdA de Nederlandse Partij in het Europees Parlement. Overigens is de Nederlandse Eurocommissaris [[Frans Timmermans]] ook lid van de PvdA.
[[File:Ledenaantal_pvda.png|left|300px|thumb|Het aantal leden van de PvdA per jaar]]
 
De PvdA is vertegenwoordigt in het [[Europees Parlement]] en hoort bij de [[Progressieve Alliantie van Socialisten en Democraten]]. Deze alliantie bestaat uit sociaaldemocratische partijen uit verschillende Europese lidstaten met (enigszins) dezelfde standpunten, die samenwerken. Onder meer de Vlaamse [[Socialistische Partij Anders]] en de Duitse [[Sozialdemokratische Partei Deutschlands]] behoren tot deze fractie. Van de 26 Nederlandse zetels heeft de PvdA er 6 in handen. Hiermee is de PvdA de Nederlandse Partij in het Europees Parlement. Overigens is de Nederlandse Eurocommissaris [[Frans Timmermans]] ook lid van de PvdA.
 
   
 
De partij zet zich onder meer in de EU voor het milieu, werkgelegenheid en gelijke rechten. De partij wil [[belastingontwijking]] aanpakken en wil ook een Europese aanpak voor de grote [[bonus]]sen die bankiers krijgen. Qua migratie en asiel wil de PvdA (naar eigen zeggen) een humaan beleid voeren. De partij wil dat alle lidstaten meedoen aan het opvangen van vluchtelingen. Ook wil het een Europees [[minimumloon]] dat geld voor alle werknemers in de Europese Unie. De partij is voor toekomstige uitbreiding van de Europese Unie, mits de landen aan de voorwaarden voldoen. Ook wil het de [[democratie]] en [[mensenrechten]] beschermen. De EU moet ingrijpen als deze overtreden worden.
 
De partij zet zich onder meer in de EU voor het milieu, werkgelegenheid en gelijke rechten. De partij wil [[belastingontwijking]] aanpakken en wil ook een Europese aanpak voor de grote [[bonus]]sen die bankiers krijgen. Qua migratie en asiel wil de PvdA (naar eigen zeggen) een humaan beleid voeren. De partij wil dat alle lidstaten meedoen aan het opvangen van vluchtelingen. Ook wil het een Europees [[minimumloon]] dat geld voor alle werknemers in de Europese Unie. De partij is voor toekomstige uitbreiding van de Europese Unie, mits de landen aan de voorwaarden voldoen. Ook wil het de [[democratie]] en [[mensenrechten]] beschermen. De EU moet ingrijpen als deze overtreden worden.
   
==Cijfers en leden==
+
=== Cijfers en leden ===
In 2014 had de PvdA 52.317 leden. In de jaren hiervoor is het aantal leden afgenomen. In de [[Tweede Kamer]] heeft de partij 36 van de 150 zetels. In de [[Eerste Kamer]] zijn dit 14 van de 75 zetels. In het [[Europees Parlement]] heeft de PvdA 3 zetels van de 26 zetels die Nederland heeft. Van de mensen met een laag inkomen stemt 33% op de PvdA. Van de mensen met een gemiddeld inkomen stemt 35% op de PvdA en van de mensen met een hoog inkomen stemt 32% op de PvdA. In de grote steden stemmen meer mensen op de PvdA, ook is dit zo in middelgrote steden (als [[Nijmegen]]). Ook in [[Drenthe]], [[Groningen (provincie)|Groningen]] en [[Friesland]] stemmen er veel mensen op de PvdA. In [[Amsterdam]] stemmen de meeste mensen op deze partij. In [[Noord-Brabant]] en [[Limburg (Nederland)|Limburg]] stemmen de minste mensen op de partij.
+
De Partij van de Arbeid had aan het begin van 2023 39.536 leden. In de jaren hiervoor is het aantal leden afgenomen. In de [[Eerste Kamer|Eerste]] en [[Tweede Kamer]] zit de PvdA samen met GroenLinks in één fractie. De Eerste Kamerfractie telt 14 leden, waarvan 7 lid zijn van de PvdA, en de Tweede Kamerfractie telt 25 leden, waarvan er 12 lid zijn van de PvdA. In het [[Europees Parlement]] heeft de PvdA 6 van de 29 Nederlandse zetels.
  +
  +
Op de Partij van de Arbeid stemmen veel [[hoger onderwijs|hoogopgeleid]]e en [[Middelbaar beroepsonderwijs|middelbaar opgeleide]] mensen: de helft van de kiezers heeft de [[universiteit]] of het [[HBO]] afgemaakt en iets meer dan een kwart van de kiezers komt van het [[MBO]]. Daarnaast is de helft van de PvdA-kiezers ouder dan 65 jaar, waarmee de partij samen met het [[CDA]] de oudste achterban heeft. De Partij van de Arbeid krijgt veel stemmen in de steden [[Amsterdam]] en [[Haarlem]]. Ook stemmen veel mensen in het noorden van Nederland ([[Friesland]], [[Groningen (provincie)|Groningen]] en [[Drenthe]]) op de partij. De PvdA heeft weinig kiezers in [[Noord-Brabant]] en [[Limburg (Nederland)|Limburg]].
   
 
==Externe links==
 
==Externe links==

Huidige versie van 2 mrt 2024 om 13:58

Het artikel over de Belgische partij is hier te lezen Partij van de Arbeid van België
Partij van de Arbeid (PvdA)

PvdA logo (2018–present).svg

Oprichting 9 februari 1946
Opheffing
Actief in Vlag van Nederland Nederland
Richting Centrumlinks
Stroming Sociaaldemocratie
Progressivisme
Europeanisme
Presidentskandidaat
President
Vicepresidentskandidaat
Vicepresident
Oprichter(s)
Partijleider Frans Timmermans (GroenLinks-PvdA)
Partijvoorzitter Esther-Mirjam Sent
Secretaris-generaal
Fractievoorzitters
- Eerste Kamer Paul Rosenmöller (GroenLinks-PvdA)
- Tweede Kamer Frans Timmermans (GroenLinks-PvdA)
- Europees Parlement Agnes Jongerius
- Provinciale Staten
- Gemeenteraden
- Burgemeesters
- Commissarissen van de Koning
Zetels
- Eerste Kamer
van de 75
<div style="background-color: #DF111A; width: Fout in uitdrukking: niet verwachte operator /.%; height: 100%;">
- Tweede Kamer
van de 150
<div style="background-color: #DF111A; width: Fout in uitdrukking: niet verwachte operator /.%; height: 100%;">
- Europees Parlement
6 van de 29
- Provinciale Staten
46 van de 572
- Gemeenteraden
570 van de 8501
- Burgemeesters
58 van de 345
- Commissarissen van de Koning
3 van de 12
Overig
Wetenschappelijk bureau Wiardi Beckmanstichting
Jongerenorganisatie Jonge Socialisten in de PvdA
Studentenorganisatie
Vrouwenbeweging Rooie Vrouwen in de PvdA
Lhbt-vleugel
Zusterpartij(en)
Fractie in het Benelux-parlement Socialisten, groenen en democraten
Europese fractie Progressieve Alliantie van Socialisten en Democraten
Internationale organisatie Progressieve Alliantie
Voorgaande partij(en)
Opvolgende partij(en)
Fusie van CDU, SDAP & VDB
Opgegaan in
Afsplitsing van
Afsplitsing(en)
Voortzetting van
Portaal Portal.svg Politiek

De Partij van de Arbeid, afgekort PvdA, is een politieke partij in Nederland. Sinds 22 augustus 2023 is Frans Timmermans de partijleider van zowel de PvdA als GroenLinks (GroenLinks-PvdA). Hij werd op 22 augustus 2023 verkozen tot leider.

De PvdA is een sociaaldemocratische partij. Dat betekent dat de partij het kapitalisme niet volledig afwijst, maar wel vindt dat de overheid moet ingrijpen in de economie om de welvaart eerlijk te verdelen.

Geschiedenis

Oprichting en Drees

De Partij van de Arbeid is opgericht op 9 februari 1946. Toen werden drie partijen samengevoegd tot één partij, namelijk de Sociaal-Democratische Arbeiderspartij (SDAP), de Vrijzinnig-Democratische Bond (VDB) en de Christelijk-Democratische Unie (CDU). De fusiepartij deed voor het eerst in 1946 mee aan de Tweede Kamerverkiezingen. Sommige leden van de VDB vonden de PvdA te links en vormden een aantal maanden voor de verkiezingen het Comité-Oud, dat in 1948 samen met de conservatief-liberale Partij van de Vrijheid (PvdV) opging in de VVD.

De PvdA wilde een zogenoemde doorbraakpartij zijn. Dit was bedacht tijdens de Tweede Wereldoorlog. Toen vochten de liberalen, de sociaaldemocraten en de christendemocraten tegen de Duitse bezetters. Hoewel de drie groepen allerlei andere standpunten hadden, moesten ze geen strijd tegen elkaar voeren; in tegenstelling tot de oude SDAP richtte de nieuwe PvdA zich openlijk niet alleen op arbeiders, maar wilde ze alle lagen van de samenleving aan te spreken met haar pamfletten en verkiezingsaffiches: de partij vormde zich om tot een volkspartij. Tegenwoordig lijkt het willen aanspreken van zoveel mogelijk kiezers misschien normaal, maar het is belangrijk om te bedenken dat Nederland toen nog sterk verzuild was.


Tussen 1946 en 1958 zat de PvdA in het kabinet. In 1948 werd zelfs een PvdA-politicus minister-president van Nederland. Dit was Willem Drees. Samen met zijn kabinet zorgde hij voor een aantal sociale wetten, zoals het pensioen. Na 1958 was Drees geen minister-president meer en zat de PvdA niet meer in het kabinet. Dit zou tot 1965 duren. In deze tijd verloor de PvdA veel kiezers. In 1965 zat de PvdA weer in een kabinet, namelijk in het Kabinet-Cals.

1965-2002

Drie leiders van de PvdA: Wouter Bos, Wim Kok en Job Cohen naast elkaar

Na 1965 kwam er een beweging in de partij met de naam Nieuw Links. Nieuw Links probeerde de plannen van de PvdA te wijzigen. Vrouwen en jongeren kregen meer te zeggen in de partij. Ook werd er meer gesproken over onder andere het milieu en ontwikkelingslanden. Door de nieuwe dingen in de partij, gingen een aantal leden weg. Zij begonnen de partij DS'70. Vanaf 1970 ging de PvdA samenwerken met Democraten 66 en de Politieke Partij Radikalen. Samen gingen ze een samenwerking beginnen, Keerpunt'72. Keerpunt'72 kwam samen met de Anti-Revolutionaire Partij en de Katholieke Volkspartij in het kabinet (Den Uyl). In 1977 zat de PvdA niet meer in het kabinet. Wel had de partij 10 zetels gewonnen in de Tweede Kamer. Tijdens de verkiezingen voor de Tweede Kamer in 1981 kwam de PvdA weer in het kabinet terecht (Van Agt II). Toch bestond dit kabinet maar kort. In 1989 zat de PvdA namelijk niet meer in het kabinet. Ondertussen werd Wim Kok de nieuwe partijleider van de PvdA.

Na de verkiezingen voor de Tweede Kamer van 1989 zat de PvdA weer in het kabinet (Lubbers III). In de zomer van 1991 wilde het kabinet de wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering (WAO) aanpassen. Dit leidde tot een crisis in het kabinet. Marjanne Sint stapte toen op als voorzitter van de partij. Na de Tweede Kamerverkiezingen van 1994 verloor de partij zetels, maar het werd wel de grootste partij. Samen met de VVD en D66 ging de PvdA een kabinet vormen (Kok I) en later wam er ook nog een tweede kabinet (Kok II). In deze tijd kwamen er wetten die het homohuwelijk en euthanasie legaal maakten. Vanaf toen waren ze niet meer verboden.

Sinds 2002

Het verkiezingsaffiche van de PvdA voor de Tweede Kamerverkiezingen van 2003. Voorop staat Wouter Bos, toen partijleider van de PvdA.

De PvdA was nog de grootste partij en een half jaar voor de Tweede Kamerverkiezingen van 2002 leek dit zo te blijven. Maar in dit half jaar werden Pim Fortuyn en zijn partij Lijst Pim Fortuyn in een korte tijd erg populair. Hierdoor verloor de partij erg veel zetels, nog nooit had de partij zoveel zetels verloren. Wim Kok moest opgevolgd worden als partijleider. Hij wilde dat Ad Melkert de nieuwe partijleider werd, maar deze stapte op vanwege het grote verlies van de partij. In november 2002 werd Wouter Bos de nieuwe partijleider van de PvdA. Hij werd gekozen door de leden van de partij. In 2003 waren er weer nieuwe verkiezingen, omdat het kabinet was gevallen. De PvdA wist de op één-na-grootste partij te worden. De PvdA en het CDA onderhandelde om een kabinet te gaan vormen, het CDA was namelijk de winnaar van de verkiezingen. Dit was geen succes en de PvdA zat nu niet in het kabinet.

In 2006 waren er opnieuw verkiezingen. De PvdA verloor hierbij zetels, maar mocht wel het kabinet (Balkenende IV) in samen met het CDA en de ChristenUnie. In 2010 viel dit kabinet uiteindelijk weer. Tijdens de verkiezingen van de Tweede Kamer in 2010 werd de VVD de winnaar en behaalde de PvdA 30 zetels. De VVD en CDA gingen samenwerken en vormde een kabinet (Rutte I). Toch hadden ze niet genoeg zetels en daarom hielp de PVV hen. Zo hadden ze net genoeg zetels. De PvdA zat weer niet in het kabinet. Wouter Bos was inmiddels afgetreden als partijleider en Job Cohen werd de nieuwe partijleider. Uiteindelijk viel dit kabinet ook. Door een mislukt overleg in het Catshuis stapte de PVV uit het kabinet. Hiermee werd het kabinet een minderheidskabinet. Kort daarna, in 2012, viel het kabinet. In 2012 stapte Job Cohen op als partijleider en Diederik Samsom werd de nieuwe leider. In datzelfde jaar waren er weer nieuwe verkiezingen. De VVD won de verkiezingen weer en vormde met de PvdA een kabinet (Rutte II). Een aantal ministers en staatssecretarissen en de vice-premier in het kabinet komen van de PvdA. Op 13 november 2014 stapten twee Tweede Kamerleden uit de partij. Dit waren Tunahan Kuzu en Selçuk Öztürk. Zij zijn hun eigen fractie begonnen en zijn bezig met een eigen partij. Toch heeft het kabinet en de partij nog genoeg leden. Op 9 december 2016 werd bekend gemaakt dat Lodewijk Asscher de opvolger wordt van Diederik Samsom als lijsttrekker. Bij de strijd om lijsttrekkerschap verloor Samsom van Lodewijk Asscher met 54,5 tegen 45,5 procent van de stemmen. De PvdA kreeg te maken met een enorme nederlaag tijdens de Tweede Kamerverkiezingen 2017. De partij ging van 38 naar slechts 9 zetels. Dit is de grootste verkiezingsnederlaag van een politieke partij in de Nederlandse geschiedenis. Van het verlies profiteerden onder meer GroenLinks, D66, DENK, 50PLUS en de PvdD. Van tegenhanger van het vrij rechtste kabinet vormen de PvdA, GroenLinks en SP een links tegenblok. De PvdA werkt vooral veel samen met GroenLinks, aangezien de partijen vrij veel overeenkomsten hebben qua standpunten. Hierdoor werd ook gesproken over een mogelijke fusie. Bij de verkiezingen voor het Europees Parlement werd de PvdA met negen zetels de grootste partij namens Nederland. Dit was opmerkelijk, aangezien sociaaldemocratische partijen in andere EU-lidstaten het veel slechter deden. Mede Frans Timmermans, die zich kandidaat stelde voor het voorzitterschap voor de Europese Commissie, zou voor deze overwinning hebben gezorgd.

Frans Timmermans, gekozen in 2023, is de eerste gezamenlijke partijleider van GroenLinks-PvdA. In 2019 was hij al de lijsttrekker van de PvdA voor de Europese Parlementsverkiezingen in 2019.

Vanwege zijn rol in de toeslagenaffaire trok partijleider Lodewijk Asscher zijn kandidatuur voor het lijsttrekkerschap voor de Tweede Kamerverkiezingen van 2021 op 14 januari in. Op 18 januari 2021 droeg het PvdA-bestuur Lilianne Ploumen voor als lijsttrekker. Er meldden zich geen tegenkandidaten, waardoor haar lijsttrekkerschap op 23 januari bekrachtigd werd bij het vaststellen van de lijst. Hiermee werd ze ook de partijleider van de PvdA. Tijdens de kabinetsformatie van het kabinet-Rutte IV hielden de PvdA en GroenLinks elkaar vast in de onderhandelingen. De partijen wilden alleen samen in een kabinet gaan zitten. De VVD en het CDA vonden een kabinet met twee linkse partijen echter te veel. Uiteindelijk ging het kabinet-Rutte IV bestaan uit de VVD, het CDA, D66 en de ChristenUnie.

Op 12 april 2022 ging Ploumen weg als partijleider en fractievoorzitter in de Tweede Kamer, omdat ze zichzelf niet vond passen bij deze rollen. Uiteindelijk was Ploumen tussen 23 januari 2021 en 12 april 2022 de partijleider. Op 22 april 2022 werd ze opgevolgd door Attje Kuiken. Kuiken werd daarnaast op 11 juni 2022 ook door de leden van de PvdA verkozen tot partijleider.

Samenwerking met GroenLinks

Zie GroenLinks-PvdA voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

PvdA en GroenLinks kondigden in 2023 aan dat ze samen gingen werken voor de Provinciale Statenverkiezingen van 2023. De partijen hadden (behalve in Zeeland) wel een aparte lijst. Ze zijn in de Eerste Kamer wel samen in één fractie gaan zitten, nadat de leden van de Provinciale Staten de leden van de Eerste Kamer hadden gekozen. Samen hebben ze 14 van de 75 zetels in de Eerste Kamer.

Na de val van het kabinet-Rutte IV kondigden partijleiders Attje Kuiken van de PvdA en Jesse Klaver van GroenLinks aan dat ze verder wilden gaan samenwerken. De leden van de partijen konden hierover stemmen via een ledenreferendum. Een grote meerderheid van de leden was voorstander van de samenwerking, waardoor de partijen met één lijst meededen aan de Tweede Kamerverkiezingen van 2023. Frans Timmermans werd op 22 augustus 2023 door de leden van GroenLinks en de PvdA gekozen tot partijleider en lijsttrekker voor de Tweede Kamerverkiezingen van 2023. Bij die verkiezing kreeg GroenLinks-PvdA 25 zetels.

In de provincie Zeeland, Zuid-Holland en een aantal gemeenten werkten de partijen al eerder samen.

Standpunten

Zie GroenLinks-PvdA#Standpunten voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
Een verkiezingsaffiche van de PvdA voor de Tweede Kamerverkiezingen van 2021

De Partij van de Arbeid is een sociaaldemocratische en progressieve partij. De partij stemt in de Tweede Kamer het vaakst met Volt, GroenLinks en GOUD mee. De partij staat het verst af van de PVV en het FvD.

De Partij van de Arbeid en GroenLinks hebben voor de Tweede Kamerverkiezingen van 2023 samen een partijprogramma geschreven. Daarom staan de standpunten in het artikel GroenLinks-PvdA.

De partij

Organisaties

Job Cohen en anderen delen rode rozen uit, het symbool van het PvdA.

De PvdA heeft ook een aantal organisaties. Als eerste is er de Rooie Vrouwen in de PvdA. Dit is een organisatie speciaal voor vrouwen en bestaat sinds 1995. De partij wil zo dat meer vrouwen actief worden in de PvdA. Ook heeft de PvdA een organisatie speciaal voor jongeren. Dit is de Jonge Socialisten in de PvdA. Voor ouderen is er ook een organisatie, namelijk Landelijke Adviesgroep Ouderen. De partij heeft ook een tijdschrift speciaal voor zijn leden, dit heet Rood. Ook geeft de PvdA het blad Socialisme & Democratie uit. De PvdA heeft ook een wetenschappelijk bureau, de Wiardi Beckman Stichting. Dit bureau houdt zich bezig met de politieke richting sociaaldemocratie en wetenschap. Ook is de WBS Werkplaats onderdeel van de PvdA. Deze richt zich op ideeën over verschillende onderwerpen in de politiek.

De PvdA is ook één van de oprichters van het Nederlands Instituut voor Meerpartijendemocratie. Deze organisatie steunt de ontwikkeling van democratie in landen zonder democratie of waar de democratie nog niet sterk genoeg is. Voorbeelden hiervan zijn Mali, Egypte en Indonesië.

In het Europees Parlement

De PvdA is vertegenwoordigt in het Europees Parlement en hoort bij de Progressieve Alliantie van Socialisten en Democraten. Deze alliantie bestaat uit sociaaldemocratische partijen uit verschillende Europese lidstaten met (enigszins) dezelfde standpunten, die samenwerken. Onder meer het Vlaamse Vooruit en de Duitse Sozialdemokratische Partei Deutschlands behoren tot deze fractie. Van de 26 Nederlandse zetels heeft de PvdA er 6 in handen. Hiermee is de PvdA de Nederlandse Partij in het Europees Parlement. Overigens is de Nederlandse Eurocommissaris Frans Timmermans ook lid van de PvdA.

De partij zet zich onder meer in de EU voor het milieu, werkgelegenheid en gelijke rechten. De partij wil belastingontwijking aanpakken en wil ook een Europese aanpak voor de grote bonussen die bankiers krijgen. Qua migratie en asiel wil de PvdA (naar eigen zeggen) een humaan beleid voeren. De partij wil dat alle lidstaten meedoen aan het opvangen van vluchtelingen. Ook wil het een Europees minimumloon dat geld voor alle werknemers in de Europese Unie. De partij is voor toekomstige uitbreiding van de Europese Unie, mits de landen aan de voorwaarden voldoen. Ook wil het de democratie en mensenrechten beschermen. De EU moet ingrijpen als deze overtreden worden.

Cijfers en leden

De Partij van de Arbeid had aan het begin van 2023 39.536 leden. In de jaren hiervoor is het aantal leden afgenomen. In de Eerste en Tweede Kamer zit de PvdA samen met GroenLinks in één fractie. De Eerste Kamerfractie telt 14 leden, waarvan 7 lid zijn van de PvdA, en de Tweede Kamerfractie telt 25 leden, waarvan er 12 lid zijn van de PvdA. In het Europees Parlement heeft de PvdA 6 van de 29 Nederlandse zetels.

Op de Partij van de Arbeid stemmen veel hoogopgeleide en middelbaar opgeleide mensen: de helft van de kiezers heeft de universiteit of het HBO afgemaakt en iets meer dan een kwart van de kiezers komt van het MBO. Daarnaast is de helft van de PvdA-kiezers ouder dan 65 jaar, waarmee de partij samen met het CDA de oudste achterban heeft. De Partij van de Arbeid krijgt veel stemmen in de steden Amsterdam en Haarlem. Ook stemmen veel mensen in het noorden van Nederland (Friesland, Groningen en Drenthe) op de partij. De PvdA heeft weinig kiezers in Noord-Brabant en Limburg.

Externe links


Afkomstig van Wikikids , de interactieve Nederlandstalige Internet-encyclopedie voor en door kinderen. "https://wikikids.nl/index.php?title=Partij_van_de_Arbeid&oldid=845461"