Help mee! Maak een account en maak WikiKids beter!

Palladium (element)

Uit Wikikids
Versie door Hanssain (overleg | bijdragen) op 12 okt 2021 om 21:33 (Palladium (element) afgerond)
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Chemisch element
Palladium (46 Pd).jpg
Het edelmetaal palladium
Naam Palladium
Latijn
Symbool Pd
Atoomnummer 46
Soort Edelmetaal
Kleur Zilverwit
Smeltpunt 1554,9 oC
Kookpunt 2963 oC
Portaal Portal.svg Scheikunde

Palladium is een chemisch element met het symbool  Pd en atoomnummer 46 in het Periodiek Systeem van de scheikunde. ​​Het is een zeldzaam en glanzend zilverwit metaal.

Voorkomen

Erts afzettingen van palladium en andere platinagroep metalen (PGM's) zijn zeldzaam. De meest uitgebreide afzettingen zijn gevonden in de noriet-gordel van het Bushveld Igneous Complex dat het Transvaal Basin in Zuid-Afrika bedekt, het Stillwater Complex in Montana, Verenigde Staten; het Sudbury Basin en Thunder Bay District van Ontario, Canada, en het Norilsk Complex in Rusland. Recycling (hergebruik) is ook een bron, meestal van afgedankte katalysatoren. Doordat er veel toepassingen zijn, maar ook beperkte leveringsbronnen, resulteert dat in een hoge prijs.

Aangezien de totale mijnproductie van palladium in 2016 zo'n 208.000 kilogram bereikte, was Rusland de grootste producent met 82.000 kilogram, gevolgd door Zuid-Afrika, Canada en de VS. Palladium kan worden gevonden als een vrij metaal gelegeerd met goud en andere metalen uit de platinagroep. De belangrijkste bronnen voor de handel zijn de nikkel - koper afzettingen. Palladium wordt gevonden in de zeldzame mineralen cooperite  en polarite. Er zijn nog veel meer palladium-mineralen bekend, maar ze zijn allemaal erg zeldzaam.

Palladium in erts of mineraal

Geschiedenis

Het metaal werd in 1803 ontdekt door de Engelse chemicus William Hyde Wollaston. Hij noemde het naar de asteroïde (planetoïde) Pallas, die zelf vernoemd was naar het epitheton van de Griekse godin Athena, door haar gekregen toen ze Pallas doodde. Palladium, platina, rhodium, ruthenium, iridium en osmium vormen een groep elementen die de platinagroep metalen (PGM's) wordt genoemd. Al deze elementen hebben vergelijkbare chemische eigenschappen, maar palladium heeft het laagste smeltpunt en is het minst dicht.

In 2010 werd de Nobelprijs voor Scheikunde toegekend "voor door palladium gekatalyseerde kruiskoppelingen in organische synthese" aan Richard F. Heck, Ei-ichi Negishi en Akira Suzuki.

Gebruik

Meer dan de helft van de voorraad palladium en zijn soortgenoot platina wordt gebruikt in katalysatoren, die maar liefst 90% van de schadelijke gassen in auto-uitlaatgassen (koolwaterstoffen, koolmonoxide en stikstofdioxide) omzetten in minder schadelijke stoffen (stikstof, koolstofdioxide en waterdamp). Palladium wordt ook gebruikt in elektronica, tandheelkunde, geneeskunde, waterstofzuivering, chemische toepassingen, grondwaterbehandeling en sieraden. Palladium is een belangrijk onderdeel van brandstofcellen, die waterstof met zuurstof laten reageren om elektriciteit, warmte en water te maken

Palladium wordt ook gebruikt om horloge's te maken, bloedsuiker teststroken, vliegtuigen-bougies, chirurgische instrumenten en elektrische contacten. Palladium wordt ook gebruikt om professionele dwarsfluiten (concert- of klassieke) te maken.

Biologie

Palladium zelf is ongevaarlijk, maar palladiumverbindingen zijn vaak zeer giftig en kankerverwekkend. Daarom zijn ze ook slecht voor het milieu. Het zogeheten isotoop van Palladium is radioactief.

Veiligheid

Toepassingen

Plaats in het periodiek systeem

Periodiek systeem
H He
Li Be B C N O F Ne
Na Mg Al Si P S Cl Ar
K Ca Sc Ti V Cr Mn Fe Co Ni Cu Zn Ga Ge As S e Br Kr
Rb Sr Y Zr Nb Mo Tc Ru Rh Pd Ag Cd In Sn Sb Te I Xe
Cs Ba * Hf Ta W Re Os Ir Pt Au Hg Tl Pb Bi Po At Rn
Fr Ra ** Rf Db Sg Bh Hs Mt Ds Rg Uub Uut Uuq Uup Uuh Uus Uuo
* La Ce Pr Nd Pm Sm Eu Gd Tb Dy Ho Er Tm Yb Lu
** Ac Th Pa U Np Pu Am Cm Bk Cf Es Fm Md No Lr
Afkomstig van Wikikids , de interactieve Nederlandstalige Internet-encyclopedie voor en door kinderen. "https://wikikids.nl/index.php?title=Palladium_(element)&oldid=689955"