Azerbeidzjan

Uit Wikikids
Naar navigatie springenNaar zoeken springen
Republiek Azerbeidzjan
Azərbaycan Respublikası

Flag of Azerbaijan.svg Emblem of Azerbaijan.svg Azerbaijan (orthographic projection).svg

Hoofdstad Baku
Aantal inwoners 9.961.396 (2017)
Oppervlakte 86.600 km²
Regeringsvorm Republiek
President Ilham Aliyev (sinds 2003)
Premier Novruz Məmmədov (sinds 2018)
Godsdienst Islam (93,4%)
Christendom (4,9%)
Jodendom (0,4%)
Overige (1,4%)
Taal Azerbeidzjaans (Azərbaycan dili)
Munteenheid Azerbeidzjaanse manat
Volkslied Azərbaycan Marşı
Nationale feestdag Lentedag (20/21 maart)
Dag van de Republiek (28 mei)
Landcode AZE


Azerbeidzjan is een land op de grens van Europa en Azië. De hoofdstad is Bakoe. Azerbeidzjan grenst aan Rusland, Georgië, Armenië, Iran en de Kaspische Zee. Azerbeidzjan ligt grotendeels in het Kaukasusgebergte.

Geschiedenis

Oudheid

Azerbeidzjan heeft een landen geschiedenis waarbij het land door veel volken is veroverd, zoals de Perzen, de Romeinen, de Turken en nog veel meer.

De naam Azerbeidzjan komt van Atropates, een gouverneur uit het oude Iran die heerste in Azerbeidzjan en Iran. De naam Atropates betekent in het Oud-Perzisch beschermd door vuur. Azerbeidzjan betekent het land van de eeuwige vlammen .

Azerbeidzjan zou voor het eerst bewoond zijn geweest door de Kaukasische Albanezen, totdat Iraanse ruiterstammen het land binnendrongen in de 9e eeuw v.Chr.. Vervolgens vielen de Meden, een oud Iraans volk, het zuiden binnen. De Meden werden vervolgens verslagen door het Oud-Perzisch rijk rond 550 v.Chr.. In 330 v.Chr. versloeg Alexander de Grote het Oud Perzisch Rijk.

Geografie

Algemeen

Van de drie Kaukasuslanden is Azerbeidzjan het minst bergachtig. In het noorden van het land ligt de Grote Kaukasus en in het westen van het land de Kleine Kaukasus. Dit zijn twee grote gebergten, maar de rest van het land is vlakker. Vaak kan men hier heuvels of volledig vlak land vinden. Sommige delen aan de Kaspische Zee liggen zelfs onder zeeniveau. De Bazardüzü is met 4466 meter de hoogste berg van het land. Een fenomeen wat veel in het land voorkomt zijn moddervulkanen. Van alle moddervulkanen op de wereld staat de helft in Azerbeidzjan. Tijdens de Sovjetperiode werd het Azerbeidzjaanse landschap en de natuur bedreigd. Sinds de onafhankelijkheid in 1991 wordt er veel geïnvesteerd in onder andere natuurgebieden. Sinds 2001 is het land actief in natuurbehoud en het aantal nationaal parken omvat nu 8% van het land. Beroemd is het Nationaal Park Gobustan, waar naast moddervulkanen ook rotstekeningen te vinden zijn.

Door Azerbeidzjan stromen de Koera en de Aras doorheen. Het grootste meer van het land is het Sarysumeer. De meren en rivieren vormen een belangrijk gedeelte van het watersysteem van het land. Ze zijn over een lange tijd gevormd en geologen vinden regelmatig oude rivieren. De natuur, maar ook de mens, verandert namelijk nog steeds regelmatig de loop van een rivier. De mens heeft onder meer kanalen en grachten door het land gegraven en dammen gebouwd. Ook gebruikt de industrie veel water. Alle rivieren monden uit in de Kaspische Zee.

Grote steden

10 grootste steden van het land

Panoramic Baku.jpg
Bakoe
Mosque Lenkoran Azerbaijan 01.JPG
Lənkəran
Shirvan city.jpg
Şirvan

Nummer Stad Inwoners

Mingachevir city sunset.JPG
Mingəçevir
Alexander Nevsky church in Ganja 2018.jpg
Gəncə
City of naxcivan view from plane.jpg
Nachitsjevan

1 Bakoe 2.150.800
2 Mingəçevir 947.000
3 Lənkəran 853.000
4 Gəncə 821.000
5 Şirvan 809.000
6 Nachitsjevan 783.000
7 Şəmkir 696.000
8 Şəki 664.000
9 Yevlax 663.000
10 Xaçmaz 648.000

Klimaat

Voor een relatief klein land, heeft Azerbeidzjan veel verschillende klimaten. Aan de kust komt het gematigd zeeklimaat voor in het noorden en het Middellands Zeeklimaat in het zuiden. De hoofdstad Bakoe kan gezien worden als de grens tussen de twee klimaten. Meer landinwaarts heeft men te maken met een landklimaat. In vergelijking met de kust zijn de temperaturen hier extremer. Zo zijn de winters kouder en de zomers heter. De bergen in het noorden beschermen het land echter wel tegen nog koudere lucht uit Rusland. In bergen heeft men hierdoor een toendra- en hooggebergteklimaat.

De warmste temperatuur die in het land gemeten werd was 46 graden in Ordubad en de koudste was - 33 graden in Culfa. De meeste regen valt in Lankaran en de minste neerslag valt op het schiereiland Apsjeron.

Flora en fauna

In het land komen 4.500 verschillende soorten planten voor. Door de verschillende klimaatzones komen er planten uit verschillende gebieden voor. Azerbeidzjan is hierdoor soortrijker dan bijvoorbeeld Armenië of Georgië. Ongeveer 67% van alle plantensoorten die in de Kaukasus voorkomen, kunt men in Azerbeidzjan vinden. Azerbeidzjan heeft ook een hoop dieren die er van oorsprong voorkomen. Officieel kent het land 106 soorten zoogdieren, 363 soorten vogels, 97 soorten vissen, 60 soorten reptielen en 11 soorten amfibieën. Hieronder vallen onder andere 32 soorten slangen en 24 soorten hagedissen.

Het nationale dier van het land is het Karabachpaard. Dit paard staat bekend om zijn rustige karakter, intelligentie, elegantie en snelheid. Ook is het één van de oudste paardenrassen ter wereld. De geschiedenis van het paard gaat namelijk terug tot in de 5e eeuw. Het wordt gebruikt als rijpaard en tijdens races in de bergsteppe.


Cultuur

Muziek en dans

Muziek vormt al 1000 jaar een belangrijk onderdeel van de cultuur van Azerbeidzjan. De traditionele volksmuziek is in te delen in drie categorieën. Dit zijn:

  1. Mugham; klassieke muziek waarbij poëzie wordt gezongen. De zanger probeert door middel van zijn stem zoveel mogelijk emotie over te brengen. In tegenstelling tot andere Centraal-Aziatische landen is deze vorm van muziek in Azerbeidzjan een stuk vrijer. Mugham staat ook op de lijst met immaterieel werelderfgoed.
  2. Meykhana; traditionele muziek waarbij de zanger rondom een bepaald thema iets improviseert. Het is goed te vergelijken met rap.
  3. Ashiq; combineert poëzie, verhalen, dans en muziek met elkaar. Ashiq wordt ook wel het symbool voor de Azerbeidzjaanse cultuur genoemd. De muziek wordt een beetje geïmproviseerd rondom een gemeenschappelijk thema. Net als mugham komt ashiq voor op de lijst met immaterieel werelderfgoed.

Tegenwoordig wordt in het land ook moderne muziek gemaakt. Azerbeidzjan doet sinds 2008 mee aan het Eurovisiesongfestival en won het festival zelfs één keer. Dit was in 2011 toen Ell & Nikki wonnen met het nummer Running scared.

Er zijn tientallen volksdansen bekend in Azerbeidzjan. Deze worden vooral opgevoerd tijdens feestdagen. Hierbij wordt vaak traditionele kleding gedragen. Ook hebben de meeste dansen heel snel ritme en symboliseren ze iets dat typisch is voor de Azerbeidzjanen.


Politiek

Nationale politiek

Azerbeidzjan is een republiek en heeft een gekozen president als staatshoofd. De president wordt om de zeven jaar verkozen door de bevolking van het land. De president heeft vrij veel macht in handen en kan onder meer een kabinet samenstellen. Het is dus meer dan alleen een ceremoniële rol. De regering bestaat uit ministers en een premier. Volgens de grondwet uit 1995 bestaat er in het land een scheiding tussen de verschillende machten. De regering en de president hebben de uitvoerende macht in handen en voeren dus de wetten uit. Het parlement heeft de wetgevende macht; het maakt wetten en controleert de regering. In Azerbeidzjan bestaat het parlement uit slechts één kamer van 125 zetels. De autonome republiek Nachitsjevan heeft tevens een eigen parlement. Het parlement wordt om de vijf jaar verkozen door middel van rechtstreekse verkiezingen. Overigens kan de president het parlement niet ontbinden. Wel kan het gebruik maken van zijn vetorecht. Hierdoor moet het parlement nog een keer beslissen over een wetsvoorstel. Dit voorstel moet dan minstens 95 stemmen halen om door te mogen.

Hoewel het land nu een stuk democratischer is dan vroeger, is het land nog niet geheel democratisch. Dit werd duidelijk tijdens de parlementsverkiezingen in 2010. Toen werd duidelijk dat bijna alle zetels in handen waren gekomen van de Nieuw Azerbeidzjan Partij en paar onafhankelijke aanhangers van deze partij. De grootste oppositiepartijen kregen geen enkele zetel in het parlement. Internationaal zorgde dit voor verontwaardiging, aangezien het een vrij vreemde situatie was. Ook werd er fraude vermoed, maar er is nooit een onderzoek gekomen. Ook na de verkiezingen in 2015 bleef de situatie onveranderd, al hebben de twee andere partijen nu wel drie zetels in het parlement.

Buitenlandse relaties

Azerbeidzjan heeft betrekkingen met 158 landen en is onder andere lid van de Verenigde Naties, de Organisatie voor Islamitische Samenwerking, de Organisatie voor Economische Samenwerking, GUAM en de Raad van Europa. Azerbeidzjan is geen lid van de Europese Unie, maar wel lid van het Oostelijk Partnerschap. Dit betekent dat Azerbeidzjan onder meer handelsdeals met de EU heeft, er ruimte is voor politieke en militaire samenwerking en dat de relatie over het algemeen vrij goed zijn. Als je kijkt naar de buurlanden van Azerbeidzjan heeft het land de beste band met Turkije. Azerbeidzjan beschouwt Turkije als zijn "grote broer". De twee landen werken veel samen en hebben haast dezelfde cultuur en religie. Ook scheelt de taal niet heel veel van elkaar. Er wordt ook wel gezegd "één natie, twee landen". Er is zelfs een politieke stroming, genaamd panturkisme, die de twee landen wil verenigen als één land.

Azerbeidzjan heeft daarentegen weer een hele slechte band met Armenië. De landen hebben twee oorlogen met elkaar gevoerd en zijn het nog steeds niet eens over het gebied Nagorno-Karabach. Deze opstandige regio krijgt hulp van Armenië bij hun onafhankelijkheid, maar Azerbeidzjan vind dat de regio aan hun toebehoort. Ook de Armeense genocide met Turkije heeft ervoor gezorgd dat het land de grens met Armenië heeft dichtgegooid. De relaties met Iran en Georgië zijn daarentegen wel goed. Azerbeidzjan erkent Cyprus, ondanks de goede band met Turkije. Overigens was dit meer vanuit internationale druk. Ook heeft het land ondanks de islamitische meerderheid een vrij goede band met Israël. De twee landen handelen veel met elkaar en steunen elkaar enigszins. Azerbeidzjan heeft voor de rest een goede band met Pakistan. Deze band gaat zelfs zo ver dat Pakistan Armenië niet erkend als land vanwege het conflict met Azerbeidzjan. Ironisch genoeg erkent Azerbeidzjan zelf Armenië wel. Het land heeft goede banden met alle islamitische en Aziatische landen om zich heen. Datzelfde geld voor Rusland, de Verenigde Staten en alle Europese landen.

Bestuurlijke indeling

De economische regio's. Nummer 10 is de autonome republiek Nachitsjevan.

Azerbeidzjan valt in te delen in negen economische regio's en één autonome republiek. Deze republiek is Nachitsjevan en omvat de enclave die gescheiden is van de rest van het land. De republiek heeft een eigen parlement en meer bevoegdheden. De regio's en autonome republiek zijn ingedeeld in 66 districten (of rayons) en 12 zelfstandige steden. 7 van deze districten en één zo'n stad vind men in Nachitsjevan. Ook worden 8 regio's officieel bij Azerbeidzjan, maar ze zijn bezet door Armeense militairen. In feite staan ze onder toeziend oog van de republiek Artsach. De negen economische regio's zijn:

  1. Absheron
  2. Ganja-Gazakh
  3. Sheki-Zagatala
  4. Lankaran
  5. Guba-Khachmaz
  6. Aran
  7. Yukhari-Karabakh
  8. Kalbajar-Lachin
  9. Bergachtig Shirvan

Economie

In Azerbeidzjan betaalt men met de Azerbeidzjaanse manat. De huidige bankbiljetten en munten lijken heel erg op die van de euro. Tot aan 2015 was de koers van de manat gekoppeld aan die van de Amerikaanse dollar. De belangrijkste sector in Azerbeidzjan is die voor de productie van aardolie. Sinds 1999 heeft de Azerbeidzjaanse staat een bedrijf opgericht, die aardolie exporteert naar andere landen. Sinds 2003 groeide de economie hierdoor heel hard. De opbrengsten van de export waren hoog en de overheid had vele inkomsten. Het geld wordt onder meer gebruikt voor infrastructuur en sociaal-economische projecten. Op deze manier hebben de toekomstige generaties van het land hier profijt van. Het aardolie gaat via twee pijpleidingen naar Europa toe. In het verleden lekte hier nog weleens wat uit, waardoor het milieu schade opliep. Naast grote voorraden aardgas en -olie heeft het land ook veel metalen in de grond, zoals goud, zilver, ijzer, koper en chroom.

De landbouw heeft nog steeds een groot aandeel in Azerbeidzjan. In het land worden diverse producten verbouwd, zoals groente, fruit, wijn en katoen. Daarnaast wordt er ook vee gehouden. Aan de Kaspische Zee wordt ook gevist op voornamelijk de steur en de beluga, maar de aantallen zijn aan het dalen. Tegenwoordig worden bepaalde onderdelen van levensmiddelen in Azerbeidzjan zelf gemaakt, zoals bij Coca-Cola het geval is. Ook het toerisme is van belang voor het land; Azerbeidzjan kent vele culturele en natuurlijke schatten. In jaren tachtig was het land een trekpleister, maar de oorlog in de jaren negentig beschadigde dit karakter. Sinds begin deze eeuw is het imago weer verbeterd. Men komt vooral voor religieuze, spa- en gezondheidszorgreizen naar het land. De meeste toeristen komen uit Rusland, India, Turkije en Iran. De overheid wil het toerisme bevorderen en investeert in onder andere het opknappen van monumenten en het behouden van natuurgebieden.

Foto-galerij

Externe link


Afkomstig van Wikikids , de interactieve Nederlandstalige Internet-encyclopedie voor en door kinderen. "https://wikikids.nl/index.php?title=Azerbeidzjan&oldid=574910"