Tweede Kamerverkiezingen 1946

Uit Wikikids
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Tweede Kamerverkiezingen 1946

1937

1948

Land Vlag van Nederland Nederland
Datum 17 mei 1946
Uitslag
Kiesgerechtigd 5.275.888 personen
Opgekomen 4.912.015 personen
Opkomst
93,10%
Parlement Tweede Kamer
Te verdelen 100 zetels
Katholieke Volkspartij logo (1946).svg

Katholieke Volkspartij
Louis Beel

1.466.582 stemmen
30,81%
32 zetels
PvdA-logo (1946-1962).png

Partij van de Arbeid
Willem Drees

1.347.940 stemmen
28,31%
29 zetels
Anti-Revolutionaire Partij logo.svg

Anti-Revolutionaire Partij
Jan Schouten

614.201 stemmen
12,90%
13 zetels
Hierboven staan alleen de grootste partijen; de volledige resultaten staan verder in dit artikel.
Impressie
Verkiezingen 1946. Verkiezingscampagne. Affiches (op bruggen) te Amsterdam, Bestanddeelnr 901-7358.jpg
Kabinet
Kabinet Beel I
Samenstelling KVP & PvdA
(61 van de 100 zetels)
Richting Centrum tot centrumlinks
Signatuur Rooms-rood
(katholiek-sociaaldemocratisch)

Vorige premier

← Willem Schermerhorn (PvdA)

Volgende premier

Louis Beel (KVP)

Portaal Portal.svg Politiek


De Tweede Kamerverkiezingen van 1946 waren de eerste democratisch georganiseerde verkiezingen na de Tweede Wereldoorlog op 16 mei 1946. Na de oorlog was de wederopbouw van het land en de democratie zeer belangrijk en stelde toenmalig koningin Wilhelmina in 1945 een noodkabinet van RKSP, SDAP en VDB aan. Later werd de RKSP de KVP en gingen de SDAP, de VDB en de CDU op in de PvdA. Uiteindelijk werd een jaar later besloten tot het uitschrijven van Tweede Kamerverkiezingen, waarbij er toen nog 100 zetels verdeeld werden; er was sprake van een meerderheid wanneer enkele partijen bij elkaar 51 zetels hadden (of wanneer één partij dat had, maar dat komt eigenlijk niet voor). Deze partijen kunnen dan een (meerderheids)kabinet vormen.

In de Nederlandse politiek hadden lang de drie grote confessionele partijen de dienst uitgemaakt: de gereformeerde ARP, de katholieke RKSP (nu KVP) en de hervormde CHU. Toch hoopte de PvdA de grootste te worden, omdat in het VK zusterpartij Labour verrassend won van Churchills Conservatieven (terwijl Churchill werd en nog steeds wordt geroemd om zijn leiderschap tijdens WOII). Daarnaast probeerde de nieuwe PvdA openlijk niet alleen arbeiders, maar alle lagen van de samenleving aan te spreken met haar pamfletten en verkiezingsaffiches: de partij vormde zich om tot een volkspartij. (Tegenwoordig lijkt dat misschien normaal, maar het is belangrijk om hier te bedenken dat Nederland nog sterk verzuild was.) Hiermee hoopte de partij tussen de 35 en 40 zetels te halen. Uiteindelijk viel het resultaat voor de PvdA tegen: de partij haalde 29 zetels. De Katholieke Volkspartij van Louis Beel werd de grootste partij. Hiermee werd het Kabinet-Beel I het eerste democratisch verkozen kabinet na de Tweede Wereldoorlog.

Deelnemende partijen

Lijst Partij Lijsttrekker Richting Stroming
1
PvdA-logo (1946-1962).png Partij van de Arbeid
(PvdA)
Willem Drees Centrumlinks tot links

Sociaaldemocratie

Democratisch socialisme
2
Katholieke Volkspartij logo (1946).svg Katholieke Volkspartij
(KVP)
Louis Beel Centrum tot centrumrechts

Christendemocratie
(katholiek)

Sociaal-conservatisme
3
Anti-Revolutionaire Partij logo.svg Anti-Revolutionaire Partij
(ARP)
Jan Schouten Centrumrechts

Christendemocratie
(gereformeerd)

Sociaal-conservatisme
4
Christian Historical Union.svg Christelijk-Historische Unie
(CHU)
Hendrik Tilanus Centrumrechts

Christendemocratie
(hervormd)

Sociaal-conservatisme

Economisch liberalisme
5
Partij van de Vrijheid (1946-1948) logo.svg Partij van de Vrijheid
(PvdV)
Aart Hendrik Willem Hacke
Steven Edzo Broeils Bierema
Centrumrechts tot rechts

Conservatief-liberalisme

Economisch liberalisme
6
CPN emblem used between 1947-1949.png Communistische Partij van Nederland
(CPN)
Gerben Wagenaar Links

Communisme

Marxisme-leninisme
7
SGP-logo (1979-1999).png Staatkundig Gereformeerde Partij
(SGP)
Gerrit Hendrik Kersten Rechts

Christelijk-rechts
(bevindelijk gereformeerd)

Theocratische politiek

Monarchisme

Sociaal-conservatisme
8
LatinCross.png Protestantse Unie
(PU)
Jan Krijger Rechts

Christelijk-rechts
(orthodox-protestants)

Theocratische politiek

Sociaal-conservatisme

Antikatholiek
9
Bellamylogo.png Nederlandse Bellamypartij
(NBP)
Jan Horsmeijer Centrumlinks

Christelijk-links

Christensocialisme

Bellamyutopie
10
Lijst-Lopes Leonhard Alexander Rodrigues Lopez Centrum Economisch liberalisme

Verkiezingsuitslag

Landelijk

Black Arrow Down.svg
32 29 13 10 8 6 2
KVP PvdA ARP CPN CHU PvdV SGP
Black Arrow Down.svg
61 39
coalitie
(KVP + PvdA)
oppositie

Black Arrow Down.svg = 50% (50/100) van de zetels
% = Percentage van het totaal aantal stemmen
= Aantal zetels

Zetelverdeling Tweede Kamer na de verkiezingen
Het Kabinet-Beel I dat 47 dagen na de verkiezingen gevormd is (3 juli 1946).
Partij Lijsttrekker 1937 1946 Verschil
% % %
Katholieke Volkspartij KVP Louis Beel 28,84% 31 30,81% 32 +1,97% +1
Partij van de Arbeid PvdA Willem Drees 29,94% 31 28,31% 29 -1,63% -2
Anti-Revolutionaire Partij ARP Jan Schouten 16,40% 17 12,90% 13 -3,50% -4
Communistische Partij van Nederland CPN Gerben Wagenaar 3,35% 3 10,56% 10 +7,21% +7
Christelijk-Historische Unie CHU Hendrik Tilanus 7,46% 8 7,84% 8 +0,38% 0
Partij van de Vrijheid PvdV Aart Hendrik Willem Hacke
Steven Edzo Broeils Bierema
3,95% 4 6,41% 6 +2,46% +2
Staatkundig Gereformeerde Partij SGP Gerrit Hendrik Kersten 1,94% 2 2,14% 2 +0,20% 0
Nationaal-Socialistische Beweging NSB Anton Mussert
(geëxecuteerd)
4,22% 4 - - -4,22% -4
overige partijen 3,89% 0 1,03% 0 -2,86% 0
totaal 100,00% 100 100,00% 100 ± 24,43%* ± 20*

* verschuiving van stem- en zetelverhoudingen t.o.v. 1937

Regionaal

Provinciaal

Provincie KVP PvdA ARP CPN CHU PvdV SGP
Flag of Drenthe.svg Drenthe 5,78%
39,38%
19,16% 7,12% 12,05% 15,79% 0,23%
Frisian flag.svg Friesland 6,67%
37,54%
23,83% 10,06% 15,63% 4,68% 0,66%
Flag of Gelderland.svg Gelderland
31,64%
28,27% 11,96% 4,55% 12,96% 6,43% 3,54%
Flag of Groningen.svg Groningen 5,52%
35,51%
22,52% 14,56% 9,31% 11,18% 0,12%
Flag of Limburg (Netherlands).svg Limburg
79,55%
12,53% 0,92% 5,64% 0,55% 0,65% 0,16%
North Brabant-Flag.svg Noord-Brabant
77,66%
12,50% 3,28% 2,24% 2,30% 1,07% 0,64%
Flag of North Holland.svg Noord-Holland 23,17%
32,57%
10,03% 21,12% 4,20% 6,96% 0,49%
Flag of Overijssel.svg Overijssel 26,64%
28,72%
13,92% 10,37% 10,86% 5,37% 2,73%
Utrecht (province)-Flag.svg Utrecht 25,77%
29,05%
17,26% 7,55% 9,63% 6,19% 3,49%
Flag of Zeeland.svg Zeeland 20,89%
24,60%
16,32% 2,76% 17,29% 7,20% 9,80%
Flag Zuid-Holland.svg Zuid-Holland 18,62%
31,92%
16,55% 11,26% 8,21% 8,54% 3,56%
Noordoostpolder vlag.svg Noordoostpolder 23,38%
28,78%
17,16% 18,27% 7,43% 2,03% 1,59%
Vlag van Nederland Nederland
30,81%
28,31% 12,90% 10,56% 7,84% 6,41% 2,14%

Grootstedelijk

Stad Provincie KVP PvdA ARP CPN CHU PvdV SGP
Amsterdam Flag of North Holland.svg Noord-Holland 17,61%
33,28%
8,66% 30,61% 3,06% 6,58% 0,19%
Haarlem Flag of North Holland.svg Noord-Holland 28,32%
37,26%
9,13% 15,05% 3,06% 6,88% 0,31%
Den Haag Flag Zuid-Holland.svg Zuid-Holland 21,51%
32,58%
13,87% 13,68% 5,81% 11,77% 0,78%
Rotterdam Flag Zuid-Holland.svg Zuid-Holland 14,41%
39,44%
13,29% 18,51% 4,79% 7,52% 2,03%
Utrecht Utrecht (province)-Flag.svg Utrecht 29,25%
35,11%
12,56% 11,30% 5,22% 5,67% 0,88%
Middelburg Flag of Zeeland.svg Zeeland 7,13%
39,06%
22,02% 5,81% 14,58% 6,06% 5,35%
Den Bosch North Brabant-Flag.svg Noord-Brabant
70,38%
20,33% 1,90% 5,04% 0,91% 1,29% 0,15%
Eindhoven North Brabant-Flag.svg Noord-Brabant
61,39%
26,61% 3,58% 4,95% 1,34% 1,93% 0,19%
Tilburg North Brabant-Flag.svg Noord-Brabant
76,67%
14,66% 1,35% 5,82% 0,65% 0,67% 0,18%
Maastricht Flag of Limburg (Netherlands).svg Limburg
62,20%
26,57% 0,96% 7,77% 0,41% 1,86% 0,24%
Arnhem Flag of Gelderland.svg Gelderland 30,57%
37,37%
7,62% 10,16% 5,67% 8,24% 0,37%
Nijmegen Flag of Gelderland.svg Gelderland
60,37%
24,46% 2,20% 6,42% 2,80% 3,50% 0,24%
Zwolle Flag of Overijssel.svg Overijssel 17,67%
42,10%
15,22% 9,45% 8,00% 6,06% 1,50%
Enschede Flag of Overijssel.svg Overijssel 22,04%
33,96%
10,26% 23,34% 4,50% 5,64% 0,26%
Groningen Flag of Groningen.svg Groningen 8,49%
38,64%
17,12% 17,51% 7,85% 10,19% 0,19%
Assen Flag of Drenthe.svg Drenthe 3,64%
49,04%
20,00% 8,43% 7,73% 11,06% 0,10%
Noordoostpolder Noordoostpolder vlag.svg Noordoostpolder 23,38%
28,78%
17,16% 18,27% 7,43% 2,03% 1,59%


Afkomstig van Wikikids , de interactieve Nederlandstalige Internet-encyclopedie voor en door kinderen. "https://wikikids.nl/index.php?title=Tweede_Kamerverkiezingen_1946&oldid=667659"