Help mee! Maak een account en maak WikiKids beter!
Stem nu op: Dyscalculie of Kunst

Polen

Uit Wikikids
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Republiek Polen
Rzeczpospolita Polska

Flag of Poland.svg Herb Polski.svg EU-Poland.svg

Hoofdstad Warschau
Aantal inwoners 38.116.000 (2021)
Oppervlakte 312.679 km²
Regeringsvorm Parlementaire republiek
President Andrzej Duda (sinds 2015)
Premier Mateusz Morawiecki (sinds 2017)
Godsdienst Christendom (90%)
Geen religie (6%)
Overig (4%)
Taal Pools (Język polski)
Munteenheid Złoty
Volkslied Mazurek Dąbrowskiego
Nationale feestdag Dag van de Grondwet (3 mei)
Onafhankelijkheidsdag (11 november)
Landcode POL
Een kaart van Polen

Polen (Pools: Polska) officieel Republiek Polen is een land in Europa. Het land grenst aan Duitsland, Tsjechië, Slowakije, Rusland (Kaliningrad), Litouwen, Wit-Rusland en Oekraïne. De hoofdstad van Polen is Warschau.

Polen is sinds de Tweede Wereldoorlog een stuk naar links geschoven. De toenmalige Sovjet-Unie kreeg hierdoor 178.000 km² grondgebied vaan Polen en Polen kreeg 102.600 km² van Duitsland. In de Tweede Wereldoorlog kreeg Polen het zwaar te verduren: het hele land werd verwoest door oorlogen. In Polen vielen veruit de meeste doden, vooral door concentratiekampen en vernietigingskampen. Hierna kwam een communistische regering, maar veel oude dingen zijn hetzelfde gebleven (Kerk veel macht, landbouwbedrijven zijn nog van burgers). Aan het eind van de jaren '70 kreeg Polen moeilijkheden, doordat de economie achter liep. De keuze van de paus in 1978, de Poolse Karol Wojtyla, die onder de naam van paus Johannes Paulus II bekend werd, had grote invloed. De Polen kregen moed om onder de naam Solidariteit geweldloos te demonstreren en te staken tegen het communisme. In 1989 viel de Volksrepubliek Polen, de voorganger van het moderne Polen.

Geschiedenis

Oudheid en vroege middeleeuwen

In het neolithicum (4000-2000 v.Chr.) vestigden de eerste inwoners zich op Pools grondgebied. Zij waren agrarische groepen en zorgden ervoor dat er handelswegen door het op dat moment dicht beboste land ontstonden. Enkele eeuwen v.Chr. bezetten verschillende groepen het land, zoals de Kelten, Balten en Hunnen, maar deze trokken meestal weer verder. Af en toe vestigden verschillende stammen zich in Polem, en dit ware de eerste belangrijke Poolse inwoners: de Westslavische stammen. Deze gingen omstreeks 500 na Christus in Polen wonen. De belangrijkste stam was die der Polanen. Hun leider, Mieszko I werd bekeerd tot het Christendom in 966.

Middeleeuwen

Kazimierz de Grote, geschilderd door Marcello Bacciarelli.

De dag van de bekering tot het christendom wordt gezien als het ontstaan van Polen. In 1000 werd het eerste aartsbisdom gesticht en in 1025 werd Boleslaw tot eerste koning van Polen gekroond. Na de dood van Boleslaw, die vele gebieden had veroverd, viel het rijk uit elkaar. Kazimierz I wist de eenheid echter te herstellen en hij maakte Kraków hoofdstad van Polen. In 1040 raakte hij echter in conflict met de bisschop van Kraków en liet hem terechtstellen. Hij werd verbannen en het Poolse gebied werd onder zijn 4 zonen verdeeld. Ze hadden vaak meningsverschillen en Polen werd verdeeld in steeds kleinere hertogdommen. Hierdoor kregen de adel en de geestelijkheid meer macht dan ze hadden moeten krijgen.

Het zuiden werd in 1241 aangevallen door Tartaren die Legnica veroverden. Polen riep de hulp in van Poolse kruisridders, maar nadat deze hun taak hadden volbracht in 1275 wilden ze niet meer weg. Hierdoor had Polen geen doorgang meer naar de Oostzee. Ook intern ging het niet goed in Polen, maar onder Wladislaw I keerde de rust terug. Polen begon ook weer te veroveren; verschillende delen van Oekraïne worden veroverd. De opvolger van Wladislaw, Kazimierz III de Grote, bouwde overal kastelen. Gevluchte joden werden binnengelaten zonder problemen en de economie floreerde. Kazimierz overleed in 1370 en zijn opvolger kwam uit Hongarije, de 11-jarige Jadwiga van Hongarije. Zij trouwde met de groothertog van Litouwen en zij versloegen de kruisridders in het noorden en breidden het grondgebied aanzienlijk uit. Jagiello, de Litouwse groothertog, werd in 1434 opgevolgd door zijn zoon Wladyslaw III maar hij stierf in de Slag bij Varna tegen de Turken. Kazimierz IV, zijn opvolger en broer, versloeg de Duitsers definitief en zorgde ervoor dat Polen weer toegang tot de Oostzee had. Eind 15e eeuw werd de adel steeds machtiger en kregen ze steeds meer openbare functies tot hun beschikking.

Gouden Eeuw

In de 16e eeuw was Polen de grootste staat van Europa. Onder Zygmunt I floreerde Polen, ook door een huwelijk met een dochter van een Italiaanse hertog. Polen had het voor het zeggen in Oekraïne, Letland, Ruthenië, Litouwen, Bohemen en Wit-Rusland. Door de economische positie bloeide de mijnbouw en handel in Polen. Zygmunt werd opgevolgd door Zygmunt II en hij bleef ondanks drie huwelijken kinderloos. Het gevaar dreigde dat Polen uit elkaar zou vallen. Daarom werd in 1569 de Unie van Lublin gesloten. Hierdoor werden Polen en Litouwen samen een republiek met een gezamenlijk parlement en een koning. In 1572 stier Zygmunt en begon de periode van kieskoningen. Polen werd hierdoor het meest democratische land van Europa. De gekozen koningen waren onder anderen Hendrik III van Frankrijk en Stefan Barthony, de prins van Transsylvanië.

Zeventiende eeuw

Josef Pilsudski, voormalige dictator van Polen.

In 1605 viel Zweden Polen aan, maar het werd door de Polen verslagen. De relatie met Zweden werd hierdoor erg gespannen en leidde tot de Dertigjarige Oorlog. In 1632 werd Zygmunt III opgevolgd door Wladyslaw IV, die oorlog tegen de Russen en Turken voerde. Hij sloot ook vrede met Zweden in 1648. Jan II Kazimierz Waza, de opvolger, zorgde ervoor dat er oorlogen kwamen. In 1655 bracht Janus Radziwill de Zweden naar Polen maar hierdoor werd het hele land ontwricht. In 1672 verklaarde de Turken de oorlog aan Polen maar deze wisten ze te verslaan. In 1683 versloegen ze de Turken weer bij Wenen, dit was onder Jan Sobieski's leiding.

Eerste Wereldoorlog

In de Eerste Wereldoorlog bestond Polen niet, door de Participatie (deling) in 1795. Pas in 1918 ontstond Polen opnieuw. Het lag meer naar het Oosten dan nu het geval is. De westelijke stukken waren een deel van Duitsland.

Toen de Eerste Wereldoorlog begon, mocht de maarschalk Pilsudski de grens van Rusland oversteken. Hij deed dit met een groot leger. Toen Duitsland aan het verliezen was, bombardeerde hij zichzelf tot president. Dit werd door de geallieerden geaccepteerd. In 1921 werd de lijn tussen Duitsland en Polen door de geallieerden bepaald. Door de oorlog had Polen te kampen met een economie dit erg slecht was. Polen was ook agrarisch (boerenleven) rond die tijd. Amerika stak erg veel geld in het land, maar toen in 1929 de wereldwijde crisis uitbrak waar vooral Duitsland onder leed, was dit helemaal voor niets. Pilsudski pleegde in 1926 een staatsgreep. Hierna ging hij verder regeren als een dictator.

Tweede Wereldoorlog

In de Tweede Wereldoorlog werd Polen op 1 september 1939 door meer dan een miljoen soldaten uit Duitsland aangevallen. De Sovjets vielen paar dagen later Polen aan, via de oostzijde. Polen hield een paar weken stand, maar door de Blitzkrieg techniek van de Duitsers was het toch redelijk snel afgelopen. In Polen werden meerdere concentratiekampen geplaatst. Auschwitz is het bekendste kamp omdat er meer dan 1.1 miljoen mensen werden gedood. Treblinka het kamp waar in verhouding de meeste mensen werden gedood. Hier werden ongeveer 900.000 mensen gedood, van de ongeveer 900.000 mensen. Dat kwam doordat het een vernietigingskamp was zonder werkgedeelte. Zes miljoen Polen zijn in de Tweede Wereldoorlog omgekomen, ongeveer de helft daarvan waren Poolse Joden. Op 17 januari 1945 werd Polen bevrijd. In Warschau kwamen in 1944 veel mensen in opstand, die na 56 dagen werd neergeslagen.

Polen is het land dat het ergst getroffen is door de Tweede Wereldoorlog en de Holocaust. Ongeveer 20% van de bevolking is door de Nazi's vermoord. Dat waren een kleine 6 miljoen mensen, waaronder 3 miljoen Poolse joden. Volgens de racistische ideeën van Adolf Hitler waren Slavische volkeren minderwaardig, dus ook Polen. Niet lang na de aanval op Polen, op 6 november 1939, liet hij al hoogleraren, legerofficieren en ontwikkelde priesters naar het concentratiekamp brengen. Dat was nog maar het begin van een van de ergste nachtmerries van de Europese geschiedenis.

Paus Johannes Paulus II wordt door miljoenen Polen begroet in 1979

Communistische periode

Na de Tweede Wereldoorlog moest Polen ongeveer de helft van haar gebied aan de Sovjet-Unie geven. De communistische partij won door fraude en druk van de Sovjet-Unie bij verkiezingen in 1947. Zij namen alle belangrijke posities in en de politie stond berucht omdat ze met harde hand regeerden. Economisch ging het ook zeer slecht in Polen en doordat de voedselprijzen in 1970 verhoogd werden volgden er enorm veel stakingen. De politie stopte deze met geweld. In 1978 werd een Poolse paus gekozen. Hij reisde, na lange en moeizame onderhandelingen met de communistische regering, voor 9 dagen door Polen. De bevolking veranderde. Meer dan 10 miljoen Polen zijn naar de paus geweest. Ze kwamen naar kerkdiensten, Open Lucht bijeenkomsten, pauselijke ritjes door steden en ga zo maar door. Dit soort mensenmassa's hadden de communisten nog nooit meegemaakt. De paus sprak steeds over solidariteit. Uit alle groeperingen die na het bezoek van de paus werden gevormd, kwam de vakbond Solidariteit (of Solidarnoc op zijn Pools) voort. In 1980 kwamen er weer stakingen. Deze stakingen werden geleid door Lech Walesa en de vakbond Solidarnosc (of Solidariteit). De stakingen waren geweldloos, ondanks een poging om de paus te laten vermoorden in 1981 (door Ali Agca), de moord op de priester Popieluszko in 1984 en allerlei vernederingen van priesters. Om alles in het gareel te houden werd Jaruzelski, een generaal, aangesteld als premier. Hij moest de hervormingen starten. Duizenden mensen werden opgepakt en de situatie leek weer onder controle. Toch waren er tussen 1980 en 1989 weer vele stakingen. Polen was het eerste Oostblok-land waar het communistische regime democratisch werd beëindigd. In Polen werden in 1990 de eerste vrije verkiezingen gewonnen door Lech Walesa.

Lech Walesa.

Heden

In juni 1989 werden de eerste vrije verkiezingen gehouden door Solidarnosc in Polen en deze lieten zien wat men van de communisten dacht: ze werden volledig overlapt door bijvoorbeeld de Boeren- en Democratische Partij, die eerst ook communistisch was maar al snel de kant van de oppositie koos. Rakowski werd de nieuwe premier. Jaruzelki werd president. Leszek Balcerowicz zorgde voor een economisch plan om de inflatie te stoppen. Lech Wałęsa zorgde met zijn vakbond "Solidarność" (solidariteit) dat arbeiders meer inspraak kregen. Tegelijk gebruikte hij zijn vakbond als breekijzer om meer beweging in het starre communistische systeem van Polen te krijgen. Want Polen was sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog een satellietstaat van de Sovjet-Unie, dus in feite een bezet land. Solidarność werd dan ook keer op keer verboden, maar telkens toch weer toegestaan. Toen de greep van de Sovjet-Unie op Polen in 1989 verslapte, werd Wałęsa een jaar later president van Polen met ruim 74% van de stemmen. Bij de verkiezingen van 1995 werd Wałęsa nipt verslagen door Kwasniewskie. Hij zorgde voor geldhervorming. In 1997 werd een nieuwe grondwet goedgekeurd en geïntroduceerd. Hierna ging alles snel. In datzelfde jaar werd door de Europese Unie besloten dat Polen op termijn bij de EU mocht komen. Polen trad in 2004 toe tot de EU. Lech Kaczyński won in 2005 de verkiezing met 54%. Hij overleed in april 2010 na een vliegtuigcrash. Komorowski won de nieuwe verkiezingen van Kaczyński's tweelingbroer.

Op 10 april 2010 kwam de president van Polen, Lech Kaczyński, om het leven toen zijn vliegtuig bij Smolensk (Rusland) neerstortte. Het vliegtuig was op weg naar een herdenking van het Bloedbad van Katyn, de moord op duizenden Poolse officieren door de Russen in de Tweede Wereldoorlog.

Geografie

Landschap

Polen ligt voor het merendeel in de Noord-Europese Laagvlakte, die is ontstaan in de ijstijden. In Polen zijn ook morenengebieden met meren. In Polen stromen de Wisla en de Oder.

Flora en Fauna

Een bos in Zielona Góra.

De Midden-Europese vegetatie van Polen is bijna geheel ontstaan na de laatste ijstijd. Ongeveer 27% van Polen bestaat nog maar uit bos, en Puszcza Bialoweska is het enige gebied waarin nog een restant van de oerwouden zijn die eens heel Polen bedekten. Het bos verdwijnt niet heel snel; in 1984 (28 jaar geleden) was dit 28%. Województwo in de provincie Lódz is het minst bosrijk, Koszalin, Rzeszów en Zielona Góra het meest. Er zijn loofwouden van eiken, beuken en berken, maar meer voorkomend zijn de bossen met naaldbomen als de lariks en de grove den. De moeras- en heidegebieden zijn gevarieerd met 600 soorten mos en 1500 soorten paddenstoelen.

De dierenwereld van Polen is ook Midden-Europees. Er wonen wel enkele dieren die meer bij de Oost-Europese dierenwereld horen zoals de soeslik en de siezel. Dit zijn beide eekhoorns. In het woud van Bialowieska op de rand van de grens tussen Wit-Rusland en leeft wel een erg bijzondere diersoort; de wisent. De wisent is een soort bizon en het grootste Europese zoogdier. In Polen leven ook nog lynxen, bruine beren, wolven, everzwijnen en wilde katten. Bij de Mazoerische meren leven knobbelzwanen, kraanvogels, zwarte ooievaars, raven, grijze reigers, visarenden en aalscholvers. Ook komen in de meren palingen, karpers, zalmen en snoeken voor. Ook de alpenmarmot komt hier voor. Minder zeldzame dieren als hamsters, eekhoorns, herten en reeën zijn ook in Polen te vinden. Er zijn een paar duizend natuurreservaten en 12 nationale parken in Polen.

Grote steden

10 grootste steden van Polen

Warszawa, ul. Kanonia 26, 24, 22, 20, 18, 16, 14 20170518 001.jpg
Warschau
Piotrkowska Street at Dusk - Lodz - Poland - 02 (9234837828).jpg
Łódź

Nummer Stad Inwoners

XII, XIV, XIX, Kraków.jpg
Krakau
Wroclaw Uniwersytet Wroclawski przed switem.jpg
Wrocław

1 Warschau 1.794.166
2 Krakau 779.966
3 Łódź 672.185
4 Wrocław 641.928
5 Poznań 532.048
6 Gdańsk 471.525
7 Szczecin 400.990
8 Bydgoszcz 346.739
9 Lublin 339.547
10 Białystok 297.585

Klimaat

Polen heeft veel bergen maar Polen heeft ook een overgangsklimaat, waardoor het 2 klimaatsoorten heeft; een gematigd zeeklimaat en een droog landklimaat. De neerslag varieert enorm; In de Karpaten en Sudeten ongeveer 850 mm per jaar, op de plateaus en meervlakten 600–800 mm per jaar en in Midden-Polen 450 mm per jaar. In de maanden september en oktober is de grootste kans op regen. Deze tijd wordt de Gouden Herfst genoemd. De winters duren van half december tot april. De laagste temperatuur ooit gemeten in Polen is -42 °C, de hoogste 40,2 °C.

Samenleving

In het jaar 2002 werd het inwoneraantal van Polen geschat op 38.230.080. In de Tweede Wereldoorlog kwam ongeveer 17% van de gehele Poolse bevolking om het leven. In 1955 was de bevolkingsgroei van Polen explosief: toen was er een stijging van 2%. In de jaren '60 daalde het geboortecijfer weer, maar na 1972 begon dit weer te stijgen. In 1985 was het geboortecijfer gemiddeld 18,7 op 1000 inwoners. Toen groeide de bevolking met 0,8%.

Bevolking

Algemeen

Voor de Tweede Wereldoorlog was de samenleving in Polen heel anders. Voor de Tweede Wereldoorlog was de macht in handen van de adel en grootgrondbezitters. Tussen 1944-1950 raakten zij alles kwijt aan de staat. Alle bedrijven werden genationaliseerd, waardoor de rijke burgerij ook haar macht verloor. De officieren werden uit hun functie gezet. Boeren verloren hun functies. Na 1989, toen het communisme in Polen viel, is er veel veranderd, maar nog steeds hebben de adel en grootgrondbezitters bijna geen macht meer.

Taal

Het Poolse alfabet. De letters Q, V en X worden niet gebruikt in het Pools; alleen voor buitenlandse woorden en namen.

De officiële taal van Polen is het Pools. Het Pools is een West-Slavische taal. Dit betekent dat het familie is van het Tsjechisch en het Slowaaks. Deze taalfamilie maakt deel uit van de Slavische talen, waar ook het Russisch, Bulgaars en Servo-Kroatisch onder vallen. Het Pools wordt gesproken door bijna alle inwoners van het land en is de enige landelijke officiële taal. Wel zijn er een aantal kleinere talen erkend. De grootste minderheidstaal van Polen is het Silezisch, wat door meer dan 500.000 wordt gesproken. De taal wordt gesproken in de regio Opper-Silezië, maar sommige mensen zien het als een dialect van het Pools. Hierdoor is het Silezisch niet erkend. Ook de bedreigde taal Wymysöryś (circa 60 sprekers) wordt niet door de Poolse overheid erkend.

Minderheidstalen die wel erkend zijn, zijn het Armeens, het Wit-Russisch, het Tsjechisch, het Duits, het Jiddisch, het Hebreeuws, het Litouws, het Russisch, het Slowaaks en het Oekraïens. In veel gevallen worden deze talen gesproken in gebieden aan de grenzen met de buurlanden. Zo wonen de meeste sprekers van het Litouws aan de Litouwse grens. In het geval van het Duits wordt het ook gesproken in de regio Silezië, wat vroeger onderdeel was van Duitsland. Het Jiddisch en Hebreeuws zijn beide talen die veel door Joodse Polen gebruikt worden. Polen heeft van oudsher een grote Joodse bevolking. Daarnaast worden Roma, Tataars, Kasjoebisch, Roetheens en Karaim erkend door de Poolse overheid als minderheidstalen. Zij worden gesproken door een bepaalde groep inwoners, die hun kinderen mag onderwijzen in deze talen.

Daarnaast zijn er nog immigrantentalen in Polen. De belangrijkste immigrantentalen zijn het Grieks, het Engels en het Vietnamees. De meest gesproken tweede taal in Polen is het Engels. Veel Polen, voornamelijk jongere Polen, spreken Engels als tweede taal. Tijdens de communistische periode werd Russisch geleerd, wat vooral door oudere Polen gesproken wordt. Ook Duits wordt gezien als een belangrijke tweede taal, vanwege de handel met en kansen op een baan in Duitsland. De kunsttaal Esperanto is gedacht door de Pool L.L. Zamenhof.

Onderwijs

Het Poolse onderwijs is als volgt ingedeeld:

Schoolindeling Polen
Kindergarten
Basisonderwijs klas 1 t/m 6
Gimnasium klas 7 t/m 9
Liceum klas 10 t/m 12
Technikum klas 10 t/m 13
Beroepsonderwijs 2 tot 3 jaar
HBO/Universiteit

Kunst en cultuur

Werelderfgoed


Eten en drinken

Zrazy met peterselie

De Poolse keuken is een mengelmoes van Duitse, Joodse en Slavische gerechten. In het buitenland wordt vaak de naam à la polonaise gebruikt voor Poolse gerechten. De Poolse keuken heeft verschillende vlees- en visgerechten, noedels en maakt veel gebruik van boter, ei en kruiden. Een van de bekendste gerechten uit Polen is pierogi. Dit deeg met een vulling (vergelijkbaar met ravioli). Er zijn verschillende vullingen, zoals kip, kaas en aardappel. Pierogi is het nationale gerecht van Polen. Andere bekende gerechten zijn bigos (stoofpot met zuurkool, vlees en andere groenten), gołąbki (gekookte koolbladeren gevuld met vlees en groente), rosół (soep met vlees) en zrazy (soort van rolade). Vaak worden aardappels en rijst als bijgerecht gemaakt. Daarnaast worden vaak salades gegeten van zuurkool en wortel. Peterselie is een veel gebruikt kruid in de Poolse keuken.

Daarnaast zijn er verschillende soorten nagerechten, zoals makowiec, napoleonka-ijs en cheesecake. Qua dranken worden vooral thee en koffie gedronken. In de thee worden suiker en citroen gedaan. Ook zijn er verschillende alcoholische dranken.

Politiek

Andrzej Duda, de huidige president van Polen

Polen is een parlementaire republiek en democratie. Dit betekent dat Polen een president als staatshoofd heeft, maar dat het parlement meer macht heeft. De huidige grondwet van Polen komt uit 1997.

Polen wordt gezien als een van de meest democratische landen in Oost-Europa. Toch gaat de democratie sinds 2017 achteruit. Dit heeft vooral te maken met de onafhankelijkheid van de rechtspraak. Over de jaren zijn er wetten aangenomen, waardoor de regering steeds meer invloed krijgt in de rechtspraak. De regering richtte een "tuchtkamer" op. Hiermee wilde de regering rechters uit het communistische tijdperk ontslaan. De Europese Unie vind dit niet kunnen. Ook het Europese Hof van de Rechten voor de Mens zei dat de Poolse rechtspraak niet onafhankelijk is. De EU heeft daarom verschillende keren gedreigd met de artikel 7-procedure in gang te zetten tegen Polen. Hiermee zou Polen zijn stemrecht verliezen in de EU-ministerraden. Om dit te doen moet iedere EU-lidstaat voor stemmen. Hongarije ligt echter vaak dwars, aangezien de EU ook zo'n procedure wil starten tegen dat land. Sinds 2022 krijgen beide landen minder geld van de Europese Unie.

Staatsinrichting

Het staatshoofd van Polen is een president. De president wordt gekozen voor een periode van vijf jaar en mag slechts één keer herkozen worden. De president is de opperbevelhebber van het leger, benoemt de premier en rechters en kan een veto uitroepen voor een wet. Dit laatste betekent dat de president weigert een wet te tekenen, die door het parlement is aangenomen. Het parlement kan dit veto ongedaan maken door de wet opnieuw aan te nemen met 3/5-meerderheid. Een president moet Pools staatsburger en minstens 35 jaar oud zijn. Ook moet een kandidaat 100.000 handtekeningen verzamelen. De president wordt verkozen door rechtstreekse verkiezingen. Hierin kan het volk direct op een kandidaat stemmen. De huidige president van Polen is Andrzej Duda, die president is sinds 2015.

Daarnaast is er nog een premier. De premier wordt gekozen door de president, maar hiervoor moet het parlement toestemming geven. De huidige premier van Polen is Mateusz Morawiecki, die sinds 2017 aan de macht is. De premier is het hoofd van de Poolse regering. De premier kiest verkozen zijn of haar ministers. De premier en de ministers vormen samen de regering. De regering is verantwoordelijk voor het uitvoeren van wetten en het dagelijks bestuur van het land.

De vergaderzaal van de Sejm

Het parlement van Polen bestaat uit twee kamers. Dit zijn:

  • De Sejm met 460 zetels. De Sjem is de belangrijkste kamer van de twee. Het is vergelijkbaar met de Nederlandse Tweede Kamer of de Belgische Kamer van Volksvertegenwoordigers. De Sjem wordt iedere vier jaar gekozen door middel van rechtstreekse verkiezingen. Tijdens deze verkiezingen moet een partij minstens 5% van de stemmen halen om zetels te krijgen in de Sjem. Partijen die minder dan 5% halen komen niet in de kamer, maar er is een uitzondering voor partijen die minderheden vertegenwoordigen. Een voorbeeld is de Duitstalige minderheid in Polen die altijd minder 5% haalt, maar alsnog zetels krijgt.
  • De Senaat met 100 zetels. Nadat een wet is goedgekeurd door de Sejm, moet deze door de Senaat heen. De Senaat wordt iedere vier jaar gekozen. Iedere senator vertegenwoordigd een bepaald kiesdistrict.

Beide kamers vergaderen normaal gesproken apart, maar het komt soms voor dat zij samen vergaderen. Dit wordt een nationaal assemblee genoemd. Het gebeurd wanneer een president wordt beëdigd, een toespraak houd of afgezet wordt. Daarnaast vinden er van tijd tot tijd referenda plaats in Polen. Poolse stemmers kunnen dan direct stemmen over een belangrijke wet. Dit gebeurde in 2003 voor het toetreden tot de EU en in 2015 voor de verandering van het kiesstelsel.

Politieke partijen

Polen heeft meerdere politieke partijen. Veel van deze partijen vormen coalities. Dit zijn partijen met ongeveer dezelfde ideeën. Zij werken samen, maar worden nog steeds gezien als aparte partijen. Hieronder een klein overzicht van de partijen die in het parlement worden vertegenwoordigd:



Bestuurlijke indeling

Polen is verdeeld in 16 woiwodschappen. Een woiwodschap is een soort van provincie of regio. Zij hebben elk een eigen regering en parlement. Vroeger waren er meer woiwodschappen, maar tegenwoordig zijn er nog maar 16. Deze zijn:

Woiwodschap Hoofdstad Woiwodschap Hoofdstad Kaart
POL województwo dolnośląskie flag.svg Neder-Silezië Wrocław POL województwo kujawsko-pomorskie flag.svg Koejavië-Pommeren Bydgoszcz en Toruń Polska podział admin.svg
POL województwo lubelskie flag.svg Lublin Lublin POL województwo lubuskie flag.svg Lubusz Zielona Góra en Gorzów Wielkopolski
POL województwo łódzkie 1 flag.svg Łódź Łódź POL województwo małopolskie flag.svg Klein-Polen Krakau
POL województwo mazowieckie flag.svg Mazovië Warschau POL województwo opolskie flag.svg Opole Opole
POL województwo podkarpackie flag.svg Subkarpaten Rzeszów POL województwo podlaskie flag.svg Podlachië Białystok
POL województwo pomorskie flag.svg Pommeren Gdańsk POL województwo śląskie flag.svg Silezië Katowice
POL województwo świętokrzyskie flag.svg Święty Krzyż Kielce POL województwo warmińsko-mazurskie flag.svg Ermland-Mazurië Olsztyn
POL województwo wielkopolskie flag.svg Groot-Polen Poznań POL województwo zachodniopomorskie flag.svg West-Pommeren Szczecin

Buitenlandse politiek

De Poolse premier Morawiecki ontmoet de Hongaarse premier Viktor Orbán

Polen is lid van verschillende internationale organisaties, zoals de Verenigde Naties (VN), de NAVO en de Europese Unie. Daarnaast vormt Polen samen met Hongarije, Tsjechië en Slowakije de Visegrádgroep. Deze landen helpen elkaar op economisch gebied. Tijdens de vluchtelingencrisis in 2015 werd de Visegrádgroep bekend, aangezien de landen weigerden vluchtelingen op te nemen. Polen heeft goede banden met Tsjechië, Slowakije en vooral Hongarije. Hongarije kan ook wel worden gezien als de beste vriend van Polen. Beide landen hebben regelmatig conflicten met de Europese Unie en steunen elkaar. Daarnaast heeft Polen goede banden met andere buurlanden, zoals Litouwen en Oekraïne. In 2022 ving Polen de meeste Oekraïense vluchtelingen op. Polen heeft slechte banden met Wit-Rusland en Rusland. Dit heeft deels te maken met het verleden, maar ook deels met de politiek van Vladimir Poetin. De banden met Duitsland zijn erg wisselvallig. Van tijd tot tijd ligt Polen in conflict met Duitsland over democratie en de onafhankelijkheid van de rechtsstaat. Ook claimt Polen van tijd tot tijd dat Duitsland nog herstelbetalingen moet betalen aan Polen, vanwege de schade van de wereldoorlogen.

De band tussen Polen en de Europese Unie ook wisselvallig. Aan de ene kant wil Polen dat de lidstaten zelf kunnen beslissen op het gebied van lhbt-rechten en het opnemen van vluchtelingen. Aan de andere kant is Polen voorstander van een Europees leger en ontvangt veel geld van de EU. Polen heeft over het algemeen goede banden met de meeste westerse landen, waaronder de Verenigde Staten. Lang was Polen een van de weinige landen die 2% van het bnp uitgaf aan het leger, zoals de NAVO heeft afgesproken.

Vlag

Videoclip

Bronnen


Afkomstig van Wikikids , de interactieve Nederlandstalige Internet-encyclopedie voor en door kinderen. "https://wikikids.nl/index.php?title=Polen&oldid=714374"