Getijde (astronomie)

Uit Wikikids
Naar navigatie springenNaar zoeken springen

Getijdenkrachten hebben alles te maken met zwaartekracht of aantrekkingskracht. De aantrekkingskracht van de maan en aantrekkingskracht van de zon merken wij op aarde door eb (laag water) en vloed (hoog water). Het is twee keer per dag eb en twee keer per dag vloed.

Wat je moet weten van zwaartekracht, is dat het sterk afneemt naarmate de afstand groter wordt. Je kunt je dus voorstellen dat de zwaartekracht van maan sterker is aan de kant van de aarde waar de maan staat, dan aan de andere kant van de aarde. Kijk maar eens naar de rode pijtjes op de afbeelding hieronder, deze zijn langer aan de kant van de aarde waar de maan staat. De kracht van de maan is daar sterk genoeg om het water op aarde iets naar zich toe te trekken. Er ontstaat daar een getijdenberg; aan die kant van de aarde is het dus vloed.


de getijdenkrachten

Aan de andere kant van de aarde is de kracht van de maan niet zo sterk. Daar wint een andere kracht het; namelijk de centrifugaalkracht (de gele pijlen). De aarde en de maan draaien om een gezamenlijk zwaartepunt (die niet geheel in het midden van de aarde ligt) en dat veroorzaakt een kracht naar de andere kant. Een tweede vloedberg dus aan de andere kant van de aarde.


Proefje

Deze centrifugaalkracht kun je zelf thuis nabootsen: neem maar eens een emmer met een klein laagje water in je hand en draai daarmee flink hard in de rondte. Ze zult zien dat het water in de emmer blijft en dus van je arm (het draaipunt of zwaartepunt) af beweegt.

gezamenlijk zwaartepunt


Tussen de twee vloedbergen is het laagtij: dus eb. De aarde draait onder deze twee vloedbergen door dus daarom zien we twee keer per dag vloed en twee keer per dag eb..


Springtij en Doodtij

Naast de maan, is ook de zon van invloed op de getijden op aarde. In veel mindere mate dan de maan, omdat de zon veel verder weg staat. Als de zon en de maan op een lijn staan (bij nieuwe maan en bij volle maan) hebben we te maken met een extra hoge vloedberg: Springtij. De kracht van de zon en de maan versterken elkaar. Als de zon en de maan haaks op elkaar staan, minimaliseren zij elkaars invloed en spreken we van doodtij.


Op bovenstaande animatie zie je hoe de getijden er uitzien. Vertaling van de woorden:

Springtide = springtij

Neap tide = doodtij

Lunar tide = getijde veroorzaakt door de maan

Solar tide = getijde veroorzaakt door de zon


Meer uitleg?

Kijk dan ook eens de aflevering van het Klokhuis [1] over eb en vloed.

Afkomstig van Wikikids , de interactieve Nederlandstalige Internet-encyclopedie voor en door kinderen. "https://wikikids.nl/index.php?title=Getijde_(astronomie)&oldid=555055"